John Brinckman
Vagel Grip
Dat's all, as dat is;
wat du magst, holl wiß,
stäk in, wat's got,
un dat Leg slah dot!
Lat dat Keesen un Küren,
dat Öckern un Rühren,
will't nich söten, mag't jo woll sür'n.
Vagel Grip
Oll Rostock – min oll Vaderstadt!
Ick heww di gor to leef,
so leef, förwohr! – ick weet nich, wat
ick üm di let un gew.
Ick bün nu mennig Johr all fürt,
'n bäten all verspakt,
man Rostock, dat's sonn eegen Wurt,
dat frisch mi wedder makt.
Ick ded min Tit mi orig üm,
wu dat woll bäter wir;
nah Ost un Westen kern ick rüm,
an dusend Mil un mihr;
nipp kek ick to, doch fünn ick ball
dat slichter, as ick drömt:
Vun vörrn dor was dat muert all,
man achter was dat kleemt.
Dat Allerbest – dat Allerbest,
dat in de Frömm' ick seg,
een smuck lütt Fohrtüg is dat west,
dat dor vör Anker leg;
noch lang höll dat keen hunnert Last,
man wat mi denn so freugt –
dat was, dat vun sin bœwelst Mast
de Vagel Grip hett weigt.
Dat was de Bucht vun Halifax,
all Schäp in Sünndagsstaat;
dor weigten hunnert Junionjacks,
Dannbrogs un Hanseat,
hollandsch un fransche Trikulur,
de Yanki Stirn un Strip –
man keen so flott un keen so stur
as du, oll Vagel Grip!
Ick kek un stünn un stünn un kek
un hadd un kreg nich nog;
dat würr mi üm dat Hart so week,
un natt würr mi dat Og.
Mi dücht, as prait de Vagel dor
mi an in eenschen furt:
»Kumm!, för de Warnow sünd wi klor,
kumm furtst man mit an Burd!
Stür südlich du un nurdlich Kant,
wuhen de Wind grad blößt –
Peil du di jede Purt un Strand
de Ros' ründ, Ost un West –
stäk du din Kabels ut all beid,
din stiw Nikastel-Käd –
to Hus is doch de beste Reid,
de säkerst Ankerstäd!«
Ick heiß di an min Gaffel hier
hüt up, oll Vagel Grip!
Mit di, oll ihrlich Flagg, dor stür
min Bok ick as sonn Schipp.
Is't ok keen groten Urlogsmann
un ok man ring sin Fracht –
een süht sick doch dat Got eens an,
finnt, wat een söcht grad, sacht.
Lünk un Gälgösch
Jung, smit mi nich mit Steen un Strünk
hier vör min Schündör up de Lünk
un up de lütt Gälgösch!
Wat du för'n ollen Racker büst!
Sühst nich, wat de arm Vœgel früst?
De sünd ok Blot un Fleesch.
Du hest to Hus de Schöttels vull,
du frettst Dag in Dag ut för dull
un premst di vull din Mag' –
Gälgösch un Lünk, wat hungert de!
Ehr Disch liggt ünner Is un Snee,
dat geiht ehr gor to schrag.
Ehr Tit is hart, ehr Winter dür,
dat geiht ehr as de Pracherlür,
glik vunne Hand to Münd.
Un wenn een Weitkurn vun de Däl
ok rut eens flüggt, dat is nich väl,
un dat is girn ehr günnt.
Kumm herl Da, nimm diß Hand vull Ohr'n
un dräg s' ehr achter in'n Gor'n
un wäs doch eenmal klok!
Dat is 'ne slichte Wirtschaft man,
de Käuh un Schap dörchfodern kann
un nich ehr Lünkens ok.
In Mandschin
Dal ute Dak de Mand dor kickt,
as 'ne Dirn œwer'n Tun, de sick grint,
ehr Hochtitslinn' uppe Bleek hett prickt
un ehr Hemm' twält uppe Lin.
Dat Dörp liggt still up de witte Plan
as Farken int Krümmstroh,
un ded dor kreigen nich een Hahn,
denn wüßt keen Minsch dat jo.
Un güng dor nich noch ründ 'ne Lücht,
bi't Vehhus lank de Dämm,
hadd Fadenholt de Hoff mi dücht
un de Katens utrad't Stämm.
Sneedräwel
Hei! störmt vun de nurdlich Kant
dat in'n Küsel her!
Hei! de Snee de törmt 'ne Schant
dwas dor vör de Katenwand –
dat's 'ne wille Gär.
Rein as ob de Winter dun
dor koppheister schöt
œwer Stock un œwer Tun –
allens sleiht he blag un brun,
kümmt wat inne Möt.
Hei! he grœlt, un dat gerött
em so söt un fin,
as de Vagel singt he nett,
de den Burn de Kalwer frett
un ahn Solt de Swin.
Häktpoppen
De See de dreggt noch Pir un Wag,
dat Is hett lang nog stahn –
de Häkt de bitt, dat is keen Frag,
nu will wi poppen gahn.
De Fischer wir dor gistern noch
mit Släden, Wad un Winn,
he ded'n bandig Brassentog –
nu weet wi doch,
wat dor noch Waken sünd.
Snid man de Wipens nich to dick
un snid s' ok nich to lang,
giff ok de Snur ehr rechte Schick
un winn s' ok nich to rank!
Stäk mi den Plötz ok jo recht fast
dwas up den Haken up,
dat nich de Häkt glöwt, wi heww' spaßt!
Man got uppaßt!
Bitt he, treck wi em rup.
Süh, dor föllt all een Wipen üm
un tründelt in dat Lock;
wu flink de Snur sick dreigt ründ üm –
du steihst ok as sonn Block!
Treck an! He sitt – flink an; he sitt –
to slapp nich, nich to straff!
Dat he de Snur intwei nich ritt,
nich af se bitt
un sett't sick uppen Draff!
Dat möt een forschen Bengel sin,
den krieg wi so nich fat't,
wenn wi em so sin eegen Pin
nich af sick spaddeln lat't.
So, nu is't Tit, nu hal wi'n ran,
ick kenn sin Ort un Wis';
he's fack, ick sülm fat em an!
Süh, dat wir dan –
dor liggt he all up't Is!
Is dat een Kirl! Wen hett nu recht?
Kann sin, dat'n Punter näg'n
vör't Og he uppen Däsen weggt.
Wat ward sick Moder hœg'n!
Dat is noch eens'n schön Middagbrot,
to Tüffken un brun Röw
smeckt, Krischan, dat gefährlich got –
du nimmst to Not
sacht morrn mit üns förleef?
Nu hür eens, wu dat Water stött,
klunkt, rœtelt, rummeln deit,
as wenn de See sin Däk anfött
un mit de Fust ansleiht!
Wat dat dor ünnen runscht un knallt,
knackt, ballert un maracht!
Nu krieg wi sacht Däuwäder ball,
de Mand hett all
sick wesselt gistern nacht.
Däuwäder
Töw, Winter, töw, du Brummbor!
Wat makst uns all för Last!
Töw man, nu is din Tit glik üm,
oll Gnatzkopp, Wrœgelknast!
Du hest üns dull noch schäwelt,
so dull een schäweln kann;
un wenn du di ok noch so sparrst
un girn uns wider schäwelt haddst,
nu möst an't Metzer ran!
Du sühst all gor to geestlich,
to grag all ut un grön,
du haddst sacht girn'n Hamel hatt,
'n Hamel mit fif Been?
Man so fett fiedelt Lux nich –
din Recht kriggst, süs keen Spir;
den Swanz di achter't Uhr afsnir'n,
dat müchst du, glöw ick, gor to girn –
ja, wenn de Sünn nich wir!
De steiht nu wedder tidig up,
un lat geiht se to Rüst;
se kihrt sick an din'n Iwer nich,
kihrt sick nich an din Lüst;
se hett di an din'n Poll nu fat't
un plückt di ut din'n Bort;
se fött di an din blag oll Snut
un ritt din grisen Hoor di ut,
bet dat du dot di rort!
Stutenollsch
Dat Farken, dat was meist verklamt
un tillföt't uppe Kaw;
Schultmoder is œwerto noch kam'
un hett't flink in ehr Plat upnam'
un läd't inne Weeg bi'n Aw.
Dor hett se't mit'n Pœhl todeckt
un hett'n heeten Steen
em tenzen Föten hen noch steckt –
nicks as de Snut, de rut he reckt,
is vun em nu to sehn.
De Stutenollsch kem mit ehr Dracht
un Körw un Schirm dunn gahn;
se kem inne Dönskdör rin un lacht
un säd: »Dat hadd'ck all min Lär nich dacht –
noch sonn schön Slädenbahn!
Na, Schultenmoder, na wu geiht't?
Nee, is dat eenmal kolt!
Ob dat woll ball uppen Däu wedder sleiht?
'n bäten Mulschell hüt? Sonn Mulschell deit
mal sacht, dat's backt ut Smolt.«
Ehr Körw hadd dal se sett't un seg
in't Speegel nah ehr Mütz.
Dunn kek s' sick ründ, un as de Weeg,
dicht bi de Aw, to sehn se kreg,
dor röp s': »All wedder wat Lütts?
Na, Schultenmoder, dat's Gott's Sägen,
een nimmt dat, as een't nimmt;
wat Gott een'n schickt, dat möt een drägen –
dat is woll nu all Nummer nägen,
wenn een to't anner kümmt?«
Nahst güng se nah de Weeg ran sacht:
»Nee, dat is jo'n wohren Staat!
Nee, dat hadd'ck all sein Dag' nich dacht,
nee, wat de Jung nah'n Schulten slacht!
De hett sonn Snut akkrat!«
Swinslachten
Hurra! nu is dat Fastelnacht,
nu gifft dat frische Kost!
Hurra! nu is üns' Fettswin slacht't,
dor hängt he an de Post!
Nu ward dat'n Läben,
nu gifft't Smolt un Greeben,
Kohl-, Blot-, Grütt- un Hackwust,
Mett-, Läwer- un Knackwust!
Un Vader schüfft sin Klott un seggt:
»He's dörch un dörch gesund,
he hett keen eenzig Finn un weggt
sin drüddhalfhunnert Pund.«
Un Moder seggt: »He's snickenfett;
dat heet'ck mi noch 'ne Flom,
de is so fast as'n Eekenbrett
un so witt as Stutenkrom!«
Un Trin de kann een in de Kœk
herüm marachen hür'n;
de möt dat grot Fatt för de Päk
mit Wipens noch afschür'n.
Un ick, ick mücht, dat morrn all wir,
denn ward tohaugt dat Swin;
denn kümmt de Kätel up dat Für –
de irst Wust, de is min!
Hurra! is't 'n Läben!
Nu gifft't Smolt un Greeben,
Kohl-, Blot-, Grütt- un Hackwust,
Mett-, Läwer- un Knackwust!
Vör Däu un Dag'
De Mand verkrüppt sick in de Dak;
dat leggt dwas vör den Eekenkamp
so witt sick dal all up de Brak,
un rusig is dat, kolt un damp.
Min Knœwel sünd benaut un klamm;
dat blößt scharp up de apen Rüm,
dal föllt mi Stahl un Steen un Swamm,
un stif un dof sünd mi de Düm.
Dor achter, wu de Häben kimmt,
up de nakt Heidbarg dor de Schin –
wat dor up eens jo glummt un glimmt,
dat kann doch nich de Sünn all sin?
Weg is't! Nu treckt dat gnäterswart
herupper, as würr't wedder Nacht;
nee, wu dat Wäder eenmal narrt –
wen hadd nu woll an Snee noch dacht!
Nu hett dat mit de Arwten Tit,
mit Tüffken un mit Sommerkurn;
nu legg de Saatschört man bisit,
nu kann dat noch bet Maidag dur'n.
Palmarum witt! Palmarum Snee!
Wu een'n dat drüggt, wu een'n dat schad't!
Bös süht dat ut för Minsch un Veh
un slimm för Foder un för Saat.
Heww'ck dat nich dacht un ümmer seggt!
Du kannst mi dat betügen, Fix!
Grön Wihnacht, sonn grön Wihnacht döggt
den Deubel nicks, den Deubel nicks!
De Sünn
Dat is, as ob de Häben lacht,
so blank kümmt dor de Sünn;
as ob se in ehr Sünndagsstaat
nu uppe Strat
un vör ehr Husdör stünn.
So ihrbor stiggt se dor nu rup,
as wull s' to Kirch hento;
as hadd se ehr Gesangbok mit –
de güllen Snitt,
de lücht't un blänkert so.
So freudig geiht s' un doch so irnst,
as hadd se gistern bicht't –
so still un wohrhaft in sick kihrt,
as een, de't wirt,
dat he Vergäwung kriggt.
Grad as vun de Gerechten een,
de to Gotts Disch herkümmt
un för sin eegen Seelennot
den Win, dat Brot –
nich vör de Minschen nimmt.
Grad so as een, de sick verspreckt:
Wat an mi is, dat do'ck;
ick gah min'n Weg in Gottes Nam,
ob Wulken kam' –
un de denn höllt dat ok.
Adebor
1.
Dor steihst du, oll Hans Adebor,
jo wedder up din Nest!
Du büst woll sit verlägen Johr
bet nu up Reisen west?
Wu geihst hen, wuhen geihst du,
wat treckst du furt so wit?
Un inne Frömm wat deist du
all all de lange Tit?
Du, schint dor ok de blanke Sünn,
un schint dor Mand un Stirn,
un küßt dor, as se Garwen bünn',
Hans Jochen ok de Dirn?
Is blag dor ok de Häben
un ok dat Water natt?
Un heww se dor Bullgräben
un Kater ok un Katt?
Du, gahn to Holt dor ok de Lür
un hal sick Pingsten Mai?
Sünd dor vun richtig witte Klür
Solt, Smolt un Höhnerei?
Dot orig Speck se mank ok,
wenn se de Tüffken maust?
Un gifft dat dor ok Pannkok
un Dickmelk in de Aust?
Heww se dor Mur un Wurt un Brok
un Soll un Bäk un Wisch?
Heww se dor Müs' un Snaken ok,
Quadux un Pogg un Fisch?
Du sühst so glatt, ick glöw di,
schrag hett di't sacht nich gahn –
man heww se ok so leef di,
as wi dat ümmer dan?
Geihst du dor ok so frank un fri
mank Oss' un Käuh un Schap?
Don dor to leed de Jägers di
ok wat, wenn se di drap'?
Heww se ok all eens töwt dor,
wu du so lang recht steckst –
un sünd se ok bedröwt dor,
wenn furt du wedder treckst?
Min leew, min oll lütt Adebor –
süh, dor flüggt ok din Fru!
Nu is dat klipp, nu is dat klor,
ut is de Winter nu.
Ick bün förwohr so got di,
oll Fründ, du weest Bescheed –
ick schüdd woll girn de Pot di,
wenn dat man don sick let.
2.
Kik eens, wu stif un stur he geiht
up sin oll Schünendack!
As sonn Soldat, de Schildwach steiht
in bunte Bücks un Jack;
so iwrig süht he un so bös
un so gefährlich ut, Herr Jes'!
He draugt so mit sin'n Snabel,
grad so, as wir't 'n Sabel.
Nu weet ick, wat dat up sick hett
un wat dat mit em heet;
dor kam twee Adebors un sett
sick drist em vör de Föt,
dat sünd twee frömm' – dat een oll Dings
dat sett't sick rechtsch, dat anner linksch,
as wiren ut se flagen,
em vun sin Nest to jagen.
Je, Snappenlickers, kamt man ran,
wenn ji wat kœnt un wœlt!
Üns' Adebor, de is jug Mann,
de hett noch nie nich nœlt.
Wenn een em an sin'n Wagen führt,
wu hett he de de Bicht verhürt –
wenn twee ok œwer eenen,
he ward juch schön bedeenen!
Süh so! Dat's recht! Noch eens so! Süh!
Noch eens! Dat nähm'ck di got!
Je ja, ji Vagelbunten ji.
he stött up Dod un Blot!
Kik! beid mak' nu ehr Flünken wit,
nu heww se beid nich länger Tit –
grad as twee Prachers fohren
in'n Busch vör den Schandoren.
Je ja! je ja! Wat juch woll dücht!
Een nimmt sacht väl sick vör;
wat hadd een woll nich all all mücht
vör anner Lüd ehr Dör?
Wat kakelt girn dat grote Mul,
man nahsten sünd de Eier ful,
denn is dat all nich wohr west!
Denn sünd wi gor nich dor west.
3.
Adebor, verstah mi recht,
Adebor, du goder!
Segg, wat hest du mit mi bröcht –
is't 'n lütten Broder?
Adebor, verstah mi recht,
Adebor up't Neste!
Hest du dan, wat ick di seggt –
is't 'ne lütte Swester?
Bring du, wat du grad to Hand,
wil dat all een Don is,
ob dat Gos is odder Gant,
Hahn dat odder Hohn is;
ob dat He is odder Se,
Hot is odder Hüwing;
ob dat een sünd odder twee.
Düfferts odder Düwings.
Man een Schelm is, wen vergett,
krieg wi wedder Gören,
wat girn Grütt denn Moder ett
un ick Appelbackbeeren.
Midden inne Nacht
Still un eensam alle Welt –
allens liggt un slöppt
in dat Dörp un up dat Feld,
bet de Dag se röppt.
Nicks rögt sick. In wide Firn
man een Köterblaff,
man dor baben schütt een Stirn
up üns' Kirchdack raf.
Mand un Stirn un Stirn un Mand
de lücht' man so blank
vun de Sünn, bi de se stahn –
seggt üns' Köster Pank.
Man üns' oll lütt Paster seggt:
Dat's Gott's Angesicht!
Pasting, glöw ick, de hett recht,
un de Köster lüggt.
Ünner't Krüz un in dat Graff
dor de lange Reeg
slap' un weet' vun nicks nich af,
un de stürt keen Fleeg.
De heww't œwerstahn un ligg'
in ehr Lakens still;
kem dor wedder een vun trügg,
denn wir't Kinnerspill.
An den Turn dor inne Mür,
wu se't Galmlock hett,
glœst dat as sonn spökig Für
in een olmig Brett.
Wat mi gräst, un wat mi grust,
un wu still dat sitt!
Wenn dat wir 'ne Ul, de must,
röp se woll: Kumm mit!
Mankedörch – Herr Jes', un denn
wu verfihrt dat een'n!
Knackt un ruschelt dat, as wenn
sacht üns nahslickt wen;
dat een nah sin Handstock fohrt
un meent wunner wat –
un is doch man sonn oll Moord,
sonn oll Ilk un Katt.
Bumm! dor sleiht de Klock all een;
de oll Stunn is ründ,
de keen Minsch nich mag, un keen
is mit ehr got Fründ.
Dat's narrsch, wat'n sick licht verfihrt
denn un gor nicks trugt
un grad as sonn dœsig Pird
vör'n Steen sick schugt.
Dat's de Gäbel, dor's de Dör,
baben dor slöppt Gret;
man de isern Schott is vör,
süs, wen weet – wen weet?
Süs – wen weet, wat denn ick ded,
mi is as een'n Deef;
dat's man üm dat Nahgeräd,
süs wüß'ck, wu'k nu blew.
Süs, je süs – ick weet woll Rat,
wu ick rinner kam;
wenn ick forsch de Dör anfat,
breckt se sacht tosam.
Mör is s' as oll Dannenbork,
un ehr Hasp is slicht –
man Gretmoder is sonn Lork
un makt sonn Geschricht.
Denn wahnt ok de oll Mattinsch
gegenœwer schrat;
dat oll Minsch is grausam fünsch,
un de hett sonn Prat.
Wu de dat to weeten kreg,
dat is gor keen Frag,
dat heel Dörp tohopen schreg
se in keen twee Dag.
Wat! 'n lütt bäten Schawernack
dat wir nich verlöwt?
Dat bringt man Mattinsch in'n Snack,
wat an Spök se glöwt.
An de Ollsch ehr Finster stig'ck,
nähm den Drumm as Tritt,
klopp sacht mit de Knörr un schrig
as 'ne Ul: Kumm mit!
In den Katen, achterut,
bi den Schult sin Schün
schint as Licht dat dörche Rut –
schüllt de up all sin?
Hisch! dat hürt sick an, mi dücht,
in de Dönsk schreg dat;
ob dor wen in Starwen liggt,
ob dor jung wat wad?
Krükrekrü! dor kreiht de Hahn
up sin Wim in'n Stall.
Süh mal, Musche Kunkeldan,
büst du munter all?
Krükrü! Wat bedüdt dat? kreiht
he, krükerekrü!
Na, wat dat bedüden deit,
hür wi morrn früh.
Ob dor wedder würr wat lütt,
ob dor liggt wen dot,
Wähldag', de koppheister schütt,
Elenn, Humpelpot –
ror di nich din Ogen blind!
Lach di nich to stark!
Ständig, wu 'ne Weeg noch stünn,
Dor steiht ok'n Sark.
De oll Stacker, dat lütt Gör,
Junker un Kossat,
rik, arm, dumm, klok – all een Dör,
all de sülwig Strat.
All glik got un all glik slicht.
An din eegen Snut
Fat di! Wen sin Krüz is licht?
Heiland Dod, nimm du't!
Twäschens
Nu kam un kik Se, Wäschen,
hier eenmal in min Weeg,
ob twee sonn drall lütt Twäschens,
as min sünd, Se all seg.
Kik S' eens, wat Plusterbacken!
Vun Kopp bet uppe Hacken
sünd se – wat weet ick Gott dat Dank!
Man ünverropen – schier un blank.
Grad so as twee lütt Droßels,
so ligg' se in ehr Nest;
nee, sonn Poor snacksche Boßels
de sünd noch nie nich west.
Fangt een man an to quarren,
glik deit de anner blarren;
un huschelt sick un hœgt sick man
de een – furtst fangt de anner an.
Nu mücht ick fragen jeden,
ob, Wäschen, so wat läwt?
Ji kœnt s' nich ünnerscheeden,
wenn Ji Juch Mäuh ok gäwt!
So glik sünd sick de Krœten –
ick würr't jo sülm nich weeten,
man dat de Dirn de Münd so prünt
un, wenn he lutscht, de Bengel grint.
Bim-bam-beier!
Bim-bam-beier!
De Köster mag girn Eier,
Mähl in de Pann,
Botter an –
Köster is een Leckermann!
Bim-bam-Jünging,
min oll lütt Lusepünging,
min oll lütt leewe Snickermus,
din Og is blag, din Poll is krus –
bim-bam, nu ligg un drus'!
Bim-bam-Soehning,
min oll lütt Kunkeldœning,
du haddst jo lang to Wim all müßt,
wu lang is all de Sünn to Rüst,
un Möding hett di nog nu küßt!
Bim-bam-brummsüsing!
Nu ligg un ligg un drüsing!
Din Pœhl und Bür is warm, süh so,
nu do, as ick di heeten do,
do Öging to, Grallöging to!
Pöppedeiken
Mareiken, Mareiken,
min lütt Pöppedeiken!
Min Höhning, min Henning,
min Tüterüterenning!
Du schast'n riken Schulten frin,
'n Kruskopp schall din Brüjam sin,
de halt di af to Pingsten
mit vier jung swartbrun Hingsten.
Mareiken, Mareiken,
min söt Pöppedeiken!
Min Seling, min Püting,
min Snippesnappesnüting!
Teihn blanke Bolten flässen Linn'
de lat ik di to Hochtit spinn'
un föftig heeden Laken,
wenn wi den Flaß irst braken.
Mareiken, Mareiken,
min smuck Pöppedeiken!
Min Herzing, min Söting,
min Pitschepatschepöting!
Wen binnt din Hoor, wen winnt din Kron?
Je, dat schall Preestersmoder don
mit Gold un Sülwerfaden
un blanke Bäwernadeln.
Hasselstöck
Ick heww een Hohn; dat, Moder, plückst
du unnod, wat ick weet:
as in sonn güllen Herrgott kickst
in din unorig Krœt.
Nich ihr markst, wat in Grund und Borrn
den Slüngel du vertreckst,
bet, wat di Honnig was för Morrn,
för Nacht as Wörmt du smeckst;
bet, wat du gor to väl, wenn lütt,
rein ut haddst weeden könnt,
as Durn toletz di blödig ritt,
as Nettel di verbrennt.
Dat lütt Gör danzt di up din Schört,
du lickst em, wenn he blarrt –
dat grot, dat grot, dat stött un peddt
di eens noch up din Hart.
Legg em bi Tiden an dat Bitt,
wenn he sick steilen deit,
dat nahst sin'n Tom he nich territt
un nich toschann' di sleiht.
Wust du dat man begripen blot,
du büst doch süs klok nog –
treckst du den Jung tüm Kater grot,
kratzt he di ut din Og.
Man wen sick nich bedüden lett,
de süht un kann nich sehn –
un mennig, de keen Krüz nich hett,
is apsch un köfft sick een.
Weck sünd stockdof, stockblind sünd weck –
wenn du doch sehn man künnst!
De Hasselstöck – de Hasselstöck
de wassen nich ümsünst.
Sonn Stock, dat is de wohre Stütt,
wu grad sonn Jung an waßt,
glik ihr he noch Geilrisers schütt –
nahst is de Tit verpaßt.
Kik! hett he irst'n Spilenbort,
denn helpt keen Knüppel mihr,
un wenn he vun hanböken Ort
un Eekenholt ok wir.
Man Wunner deit sonn Hasselrod
noch an sonn lüttes Gör;
sök du man nah, dor wassen god'
dicht bi din Gorendör.
Slah längs de Naht den rechten Strich
sin'n Puckel orig dal,
dat eens mit em de Slüters nich
in't Tuchthus nah dat hal'.
Man weck sünd dof, un blind sünd weck –
wenn du doch sehn man künnst!
De Hasselstöck – de Hasselstöck
de wassen nich ümsünst!
Snider
Nee, Jung, du wagst din Läben recht,
dat up sonn Been du geihst!
De sünd jo as'n Wäwerknecht
sin, dat's dat allermeist.
Un, Jung, wenn du de Hand mi giffst,
denn heww ick grote Not,
wat du dor mal an hacken bliffst,
as Metten an min'n Hot.
Nee, Jung, du möst inne Sniderlihr,
du büst as'n Lappen Plünn;
du kannst to Nod dörch't Nadelühr
sülst dörch, du büst so dünn.
Un wenn du'n goden Snider warst,
möst wägen sœben Pund.
Un wenn du dat nich wägen deist –
denn büst nich mihr gesund!
Frühjohr
Nu schint de Sünn so warm un hell
up Feld un Wold un Wisch;
as Sülwer blankem Bäk un Söll,
un allens süht so frisch,
so grall, so quick ut un vergnögt,
as een, de inslöp üngeweegt
un, nu he orig slapen,
ritt beid sin Ogen apen.
Wu quinkeleert de Lewark schön,
wu lustig quakt de Pogg!
Dor achter schint de Saat so grön,
de Weit, de Rapp un Rogg.
Dat kümmt sick ganz gefährlich all,
dat helpt sick mal, dor kann sick ball,
vörut tenz bi de Eeken,
'ne Kreih all in verstäken.
De Fleeder un de Stickelbeer,
wu smuck dat an sick lett!
De heww' all grote gröne Blär
un richtig an all sett't;
man œwerst üns' oll Appelbom
de reckt sick noch as half in Drom,
as würr dor nicks versäten,
slöp he ok noch'n bäten.
Nu kik eens diß twee Knuppens, kik!
Sehn s' nich as Eier ut,
de hickt all heww', un wu nu glik
de Kükens krupen rut?
As ob se sülsten up sick pickt
un nu de Snabel ruter kickt?
Wu lang will dat noch wohr'n,
is grön de heel oll Gor'n.
So licht ward mi dat im vergnögt;
ick weet nich, wat ick mücht –
as ob dor wat in mi sick rögt,
wat Flünken hett un flüggt;
so heet ward mi dat in't Geblöt,
as ob ick sülm girn Knuppens schöt,
as wir noch half in Drom ick
un ok sonn Ort vun Bom ick.
Watermöhm
Kind, grip nich nah de Blömeken –
dor lurt dat Watermöhmeken,
wu sonn gäl Mümmelk flütt.
Still is de See dor, still un deep,
un mennigeen, de dornah grep,
koppœwer schöt he un versöp,
as Müs' inne Melkenbütt.
De Mümmelk stahn so wit af all,
dat een se nich aflangen schall,
ob een ok meent, he künn.
Nimm nich sonn oll dumm Stück di vör!
Süh, grippst du all to drist nah ehr,
denn ward de Kopp up eens di swer,
denn plumpst du batsch eens rünn.
Denn fött de Möhm di an de Been
un hängt sick an di as'n Steen
un treckt di inne Gründ;
wu du ok ampelst, wat du hüppst
un üm di sleihst un stöttst un grippst,
fast höllt se, fast – bet du versüppst,
as vör di väl all sünd.
Keen Unglück slöppt; un wenn't geschüht,
wen weet, wat denn grad wen dat süht
un löppt noch flink nog ran;
Wen weet, wat, wenn di dat mallürt,
üns' Herrgott wen vörbi dor führt,
de din Geschricht un Krischen hürt
un helpen will un kann.
Nahst steiht din Vader dor un stähnt,
nahst sitt din Moder dor un weent
ehr blödig, blödig Tran,
wat se so wat afläwen möt,
wat du sonn gallenbitter Leed –
wu bitterbös, üns' Herrgott weet't –
di hest un ehr andan.
Du œwerst hest keen Rauh, keen Rast,
un ob du teihnmal graben wast,
di höllt nich Sark nich Steen;
di höllt keen Krüz, keen Kirchhoffmür,
un gräsen makst du nachts de Lür
as sonn oll spökig Flœkerfür,
un sülm warst du 'ne Möhm.
Grot Wasch
Wat prünst du de Münd so, wat treckst du so krus,
Hansjöching, min Kröning, din Snut?
In Unrack sittst, as in'n Schorf sitt de Lus –
du kriggst all sin Läre keen Brut.
Dat Witt in din Külpen – na, Slüngel, wat weenst! –
is swart as de Pogg ehr in't Ruhr,
as stünnst du bi Scharpenwäwer in Deenst
un bi de Purksen in't Mur.
Nu Jop af un Brok af un Strümp af un Schoh!
Nu stig eens hier rin inne Bütt!
Nu treck wi dat Hemd noch vun'n Puckel dorto –
na schri nich, tonacht gifft dat Grütt!
Nu Kamm her un Swamm her, nu Sand her un Seep!
An di's jo nicks Reins mihr to sehn;
un höllst du nich still, süh, denn hal ick'n Reep
un tüder de Arm di un Been.
Na, marr nich un quarr nich un blarr nich, min Sœhn,
du weest dat jo, Sünndag is morrn;
nu wasch wi eens rasch di un knasch di, min Sœhn,
dat Water is frisch uten Born!
In'n Dik
Schoh af un Strümp af, de Bücks œwer't Knee,
platschen de Jungs dor in'n Dik;
Gos un Gant un all dat leew Veeh,
Wätick un Aanten toglik.
Vörn inne Mad dor wöltern de Swin,
Borg, Sœg, Fasel un Pölk;
un de lütt Farken de quieken un schri'n,
un de twee Kalwer de bölk'.
Wasser de jault, den Swanz manke Been,
rückt in de Strümp un de Schoh;
man de lütt Dirn de sitt up'n Steen,
klappt inne Hänn' un kickt to.
Moder de steiht ünner't Dur dor un schellt:
»Gören, ick kam mit'n Schacht!«
Vader de kümmt grad to Middag ut't Feld,
Vader de süht dat un lacht.
»Lat ehr man, Moder! De Görn heww' Däg
man inne Pütt un de Mad,
grad as de Farken, de Pölk un de Sœg
un as de Faselswin grad.«
Sacht Rat!
Sacht Rat! Min oll lütt Fahlen,
wat büstz du schier un glatt!
Dor waßt woll schönen Klewer,
dor inne Koppel, wat?
Wu stur kannst du di steilen!
Wat settst du, flink un blind,
hen œwer Sleet un Rick un Tun,
so licht as Frühjohrswind!
Wat hest für dralle Been du,
wu dull sleihst achter ut!
Wat büst du krœnsch und wählig
un prust so mit din Snut!
Sacht Rat! min oll lütt Fahlen,
sacht Rat! Wu ball, wu ball –
süh, denn so kümmt de Winter,
un denn kümmst uppen Stall.
Nahst kam se mit de Ägen,
mit Haken un mit Plog,
Swäp, Sadel, Tom un Sälen,
denn warst du fram genog.
Denn geiht di't anne Knaken,
gifft't man'n sträken Fatt;
denn kamen Kropp un Schibel
un Muk un Gall un Spatt.
Sacht Rat! min oll lütt Fahlen,
sacht Rat! Wu ball, wu ball –
süh, denn so kümmst de Winter,
un denn warst up du stallt!
Üns' Appelbom
Üns' Appelbom is witt un rot,
dat een'n dat Hart sick freugt;
he hett in mennig Johr so got
un vull un schön nich bleugt.
Min Vader hett noch plant't em hier;
Gott's Lohn den Ollen in de Ir
för den schön'n Gravensteiner!
Meenst du dat ok nich, Heiner?
Mattini sünd dat sößtig Johr,
dor hadd de Oll em plant't;
ick was sonn Slœks as du dunn grar
un güng em drist to Hand.
As he de irste Bleut dunn kreg
un nahsten sin irst Appel drög –
dat was sonn Freud för'n Ollen,
as wir de Appel gollen.
Nich lang, dor drög he schäpelwis',
dor drög he Johr för Johr;
dunn sned ick ut de geilen Ris'
un nehm de Rupen wohr;
to rechte Tit 'ne Windmœhl bünn'ck
fast in sin Kron em för de Lünk –
man för de Wasp ehr Schaden
wir nie nich recht to raden.
As nahst de Hans Franzos ankem,
güng't Elenn œwerall;
dor kem de Marrudür un nehm
de Pir üns uten Stall
un slacht't üns' Käuh un Schap un Swin
un dreigt eens üm dat Min un Din,
un wen dat nich wull drägen –
den haugten s' baff vör'n Brägen.
Dor würr wi mit de Kratzböst strakt
un würr de Dun üns plückt,
utströpten s' spinterfaselnakt
un schröppt üns as verrückt;
wat gahn künn, dat müßt mit ehr gahn,
üns' Gravensteiner leten s' stahn –
man dat nich to vergäten,
as se de Appels freten.
Na, nahst kem wi ok eens an't Wurt,
grad vör üns' letzte Pust;
dunn tröck ick mit as Jäger furt,
de Büß, Jung, in de Fust;
dor kreg wi ok eens Trumf to sehn,
dor künn' de Rackers nich bedeen'n,
kem wi mit Osten-Sacken
ehr snurrig up de Hacken.
Dor güng dat eens bet vör Paris,
dor heww wi s' wedder lust;
dor langt wi to ok schäpelwis',
dat wir betahlt, nich must –
denn wi keem' nich as Marrudür.
mit üns güng all dat par Hunnür,
wi wull' ehr blot wat lihren,
se heet dat revanschieren.
Je süh, dat's all nu lang all her,
de Oll is lang all dot;
ick bün Grotvader an sin Stär,
de Appel smeckt noch got!
Un sett't sin Bleut ok half man an,
dreggt he dree Tunn sacht, Heinemann,
he's fast noch, un sonn Sägen
den kann he riklich drägen.
Doch kümmt sonn Hundsfott vun Franzos,
sonn Marrudürkujon,
un du sleihst nich mit up em los,
mit Sabel un Patron,
denn nähm ick di dat grausam krümm,
denn dreig ick in de Ir' mi üm,
denn hal di un din Kinner,
Heinz, samst den Bom de Schinner!
Inne Koppel
Gistern – hente teihn so, Nahwer,
bi Klock elbn so rüm, vör Disch –
wull ick ran eens an min'n Hawer
un dat Mankkurn bi de Wisch.
Kümmt min Jung dor sacht ansläken,
un he würr mi nich gewohr
ick hadd achter'n Bom mi stäken –
ih, denk ick, wat deit he dor?
Sacht slek he sick an dat Fahlen
in de Koppel, an dat bleßt,
un – mi schall de Schinner halen! –
een-twee-dree – is rup he west.
Na, de Voß – tweejährig würr he
un is'n heel kaptales Pird –
irst dor stünn bomstill un schüdd he
sick, as hadd he sick verfihrt.
Na, nahst steidelt œwer Enn sick
boltengrad he, slög för dull,
man de Jung höll mit de Hänn' sick
as 'ne Klatt an Hamelwull.
Nahsten snöw de Voß un buckt he,
as hadd he vörhen man spaßt,
man de Jung, nich ruckt un muckt he,
as sonn Twäl so höll he fast.
Na, toletz dunn rönnt dat Fahlen
as sonn Vullblot in de Bahn,
rein as hadd een gleundig Kahlen
achter ünner'n Swanz em dan.
Rœwer güng dat œwer'n Graben,
œwer't Rick un dörche Bäk –
un de Jung, een möt dat laben,
de set fast grad as sonn Täk.
Oewerst grad in't dullste Rönnen
baff! dor stünn min Voß, un baff!
los let dunn de Jung sin Hänn'n
un koppheister schöt he raf.
Ick dunn ran: »Hest ok wat braken –
felst di ok toschannen wat?«
»Nee«, lacht he dunn, »Pogg un Snaken!
Vader, nee, wu schön güng dat!«
Scholmeister Bors
Scholmeister Bors – je de was echt,
un de verstünn to backsen,
un ümmer hett sin Sprüch he seggt,
wull he üns af eens jacksen.
Eens set bi't sœwt Gebot ick wiß
un künn nich rut mi trecken:
»Je«, röp he dunn, »all wat nich is,
dor kann'n ok nicks vun seggen.
Na kumm eens rut dor ut din Bänk,
wat helpt all dat Besinnen!
Denn wat een nich verlüst, dat, denk
ick, kann een ok nich finnen!«
Sin Fust was knakendrög un swer;
irst hett se af mi knuffelt,
backst linksch un rechtsch mi nahst un sär:
»Süh, œwer Krüz höllt duwwelt!«
Ick snöw un speg; man he höll fast,
grad as mit isern Klannern,
un röp dorto: »Sonn Amt, sonn Last –
een Düwel 's œwer'n annern!
Wen alltoneg an'n Graben führt,
is oft all rinner schaten –
un wen de Koh to eegen hürt,
möt s' ok an'n Swanz anfaten!
Man nich so ängstlich, dreig di ründ,
dat geiht di nich an't Läben;
süh, Murrjan was'n steenolt Hund
un müß sick doch noch gäben.
Sonn Pott, sonn Stülp, sonn Bom, sonn Block,
sonn Wor, min Sœhn, sonn Drüttel!
Dat Hemd is neger as de Rock –
nu treck eens af din'n Kittel!«
Un as ick dunn verspräken der,
wat ick nu bätern wull mi,
dor langt he flink den Tagel her
un slög för blind un dull mi.
»Süh, Wür, min Sœhn, de sünd nich dür,
dat künn mi doch belur'n;
verspräken don de Edellür,
man hollen don de Bur'n!«
Ick bölkt luddhals. Dunn schreg he: »Jung,
schri drist to, du schast blarren!
Unglück hadd stets 'ne scharpe Tung,
un de peddt Pogg' de quarren.
So heet, as ick di dat upfüll,
brukst du't jo nich to äten;
wenn sick din Tung verbrennen schüll,
möst du di't sülst bimäten!«
»Min Puckel«, schreg'ck, »möt gäl un grön,
min leew Herr Bors, all wäsen!«
Dunn säd he: »Unwennt Arbeit, Sœhn,
dat's ümmer so, bringt Quesen.
Süh, Moltsprit hürt to Suerkohl,
sonn Sœg, min Sœhn, sonn Farken –
ful Lüd kam' uppen güllen Stohl,
dat warst nu sacht di marken!«
Maien
De Mai, de Mai is kamen;
nu gah wi, jung un olt,
nu gah wi alltosamen
in't Holt, in't gröne Holt.
Nu frische Maien hal wi
un stäk' se an üns' Höd,
nu sett' in't Holt üns dal wi
un sing' üns' ollen Leed;
een jeder nah sin Gaben,
in eens noch eens so schön,
bet dat de Stirn dor baben
sick wisen een bi een.
Un wenn't dorœwer Nacht ward,
wat heet, wat deit dat grot,
wu sungen, küßt un lacht ward?
Kumm, sett di up min'n Schot!
De Busch, de Busch so dicht hier,
so warm de gröne Nacht;
de Flämmstirn, de gäw' Licht hier,
mihr, as wi bruken, sacht;
dat Männken sik to Wiwken
un Münd to Münd sick finnt,
min Arm sick üm din Liwken,
din üm min'n Hals sick winnt.
Nu sett di to üns her eens
in't Moß, Fru Nachtigall,
nu kumm un sing üns vör eens
din Hochtitsleeder mal!
Pingsten
Oll Pingsten, du oll Pingsten!
Du güllen, güllen Tit!
De Gröttsten un de Ringsten,
wu ward dat Hart ehr wit!
För König un för Kœter,
hog Barg un deepe Grünn',
up Katens un up Slœter –
de een, de sülwig Sünn.
Dat sülwig gröne Läben
an Halm un Busch un Bom,
de sülwig blage Häben,
de sülwig söte Drom.
Een Lachen un een Singen,
een Nähmen un een Dank,
een Hart vör allen Dingen
de heel oll Welt entlank.
Achter in't Holt
Dat is so still hier achter,
as wir 'ne Kirch dat Holt,
mit väl wid Bagenfinster
un Pilers, hoch un olt.
Dat is so still nu worren;
de Wold, de steiht un swiggt,
as wenn dor vun sin Kanzel
de Preester rünner stiggt;
as wenn dor vör'n Altor
de Preester steiht un singt
un de Gemeen den Sägen
un ehr den Fräden bringt.
Dat is de söte Vagel,
de Nachtigall is dat –
dat sleiht een'n so to Harten,
dat Og dat ward di natt;
as künnst du af dat lüchten
all, wat up't Hart di liggt,
as ob een gahn un bichten
un still eens baden mücht.
De hogen ollen Eeken
de geiht dat dörche Kron,
de hogen ollen Eeken,
as Chur un Örgelton.
Ick meen man so
Up Maidag würr ick achteihn Johr –
nee, wu de Tit henlöppt!
Un föftig sünd vör mi noch dor,
wenn recht de Kuckuck röppt.
Un Hans, je de hett loßt sick fri
un deent nu bi den Burn,
he kriggt nu ball sin Bödneri,
wu lang will dat noch durn!
He deit sick nah'ne Brut all üm;
wen he sick woll recht nimmt?
Dat kümmt oft gor to narrsch herüm,
wen weet, wu dat noch kümmt!
Dat Best dat is mi ümmer recht,
wen weet, wat ick denn do,
wenn he – na, ick heww nicks nich seggt –
ick – na, ick meen man so!
Dat is un blifft een narrsches Stück
Ick weet nich, wat dat heeten schall –
Hannjochen kickt mi ümmer nah,
in Dönsk un Hoff un Schün un Stall
un wu ick gah un wu ick stah;
denn kickt he üm de Eck un denn
eens wedder œwer Tun un Rick,
denn ut de Luk gor nah mi hen –
dat is un blifft een narrsches Stück!
Un wenn he buten haken deit
un ick kam nah de Rägel ran,
denn seggt he: prr! De Haken steiht,
hei dreigt sick üm un glupt mi an;
un hal ick's Abens Spol un Flaß
un schuw min Spinnrad ranner ick,
denn schult he nah mi hen fördwas –
dat is un blifft een narrsches Stück!
He plirt nah mi, he kapt mi an,
as wenn he mi wat fragen mücht,
as ob dat œwerst rut nich kann,
he sick toväl besünn, mi dücht;
dat deit üm em mi orig leed,
ick säd em jo den Ogenblick
girn up de Städ, all wat ick weet –
dat is un blifft en narrsches Stück!
Hartspann
Mi is, ick weet nich, wu mi is –
ick glöw, min Hart dat steiht,
as ob furtst dal ick fallen müßt,
wenn Hans vörœwer geiht.
Denn schütt mi so to Kopp dat Blot,
vör de Ogen ward mi't swart;
ick warr denn as sonn Kräwt so rot,
mi spannt dat so dat Hart.
Mi is denn so beswögt; ick weet,
dat tröck sacht wedder weg,
wenn'ck mi eens orig afschüdd'n let
un Hans dor wat vun segg.
Ick weet woll, wenn ick em man bed –
he klöwt dor achter Stämm –,
wat he to Leew mi't sacht eens ded,
man ick schäm mi so vör em.
Dönken
Däudrupp anne Blom,
Krint inne Krom,
lütt Wratt uppe Näs',
lütt Fettog in'n Kes' –
wen hadd't nich all söcht,
wen hadd't woll nich möcht!
Ailen an't Kurn,
anne Hanbutt een Durn,
Kulen inne Backen,
Schelm achter'n Nacken,
Wissnut anne smuck Dirn –
wen hadd dat nich girn!
Wenn nümms dat nich süht
Din Moder ehr Dirn un min Vader sin Sœhn,
wu lang heww' sick de nich all kennt!
Se lat' nich vunanner, se lat' nich vuneen,
so heww' se tosamen sick wennt.
De Gören de platschten tohop in de Pütt,
de glitschten zaft twee up dat Is –
de Dirn as sonn Boßel so drall un so lütt,
langschächtig de Bengel un wis.
Se ströpten un söchten in't Holt sick tosam
Blagöschen, Mœsch, Nester un Nœt;
de Slaps as sonn Rehbuck so orig un fram,
grad as sonn Katteeker de Krœt.
Dat würr nie nich nog ehr, dat ward nie nich all,
so blew dat, so is dat noch hüt;
nu drap de twee beid sick hier achter in 'n Stall
un küß' sick, wenn nümms dat nich süht.
Wat mag ick di girn
Wat mag ick di girn,
du söt oll lütt Dirn!
Wat sünd din Külpen so grell!
As wenn dor' ne Sünn
in beid se stünn
un sehen up twee blage Söll.
So schier büst, so glatt,
so quick as 'ne Katt,
man dat du nich kratzt un nich stellst;
din Münd is so rasch
un din Wurt knasch un basch,
man dat du nich lüggst un nich schellst.
Un büst du mi got,
denn so kumm up min'n Schot
un wäs' man nich zipp un nich öt!
Un büst du mi bös,
denn gah nah de Gös'
un kik mi doch an nich so söt!
Wat sühst du butt un sur ut
Wat sühst du butt un sur ut,
as wenn di wat verdrütt?
Du sühst jo as 'n Schur ut,
dat up Sœbnbröder gütt,
dat sœben Wäken anhöllt
un dat nich ihrer geiht,
bet dat de Wind de Roggenschödd
furt vun de Stoppel weigt.
Sonn blage Ogen hest du jo,
sonn schier' un witte Tähn –
wenn du eens lut uplachen deist,
dat lett di gor to schön!
Sonn Schelmenkulen kriggst du,
as haddst üns all to Narrn,
as ob girn küssen müchst du –
na, dor kann Rat to warrn!
Nu lat mi los
Nu lat mi los, nu lat mi gahn!
Du drückst mi jo to Grus.
Nu heww ick lang nog bi di stahn,
nu möt ick flink nah Hus.
Nu lat mi los, nu lat mi gahn!
Ick dörw nich mihr, Gott weet!
Ick heww di mihr to Leew all dan,
as ihrlich Leew dat möt.
Wenn't Vader markt, wenn't Moder süht,
wu ick mi hier verschenk –
wen weet, wen weet, wat denn geschüht,
mi grust, wenn ick dat denk.
Nu lat mi los, nu lat – nu lat!
Hürst nich, dor knarrt de Dör –
süht Vader hier mi uppe Strat,
he sleiht mi swart im mör.
Denn helpt dat nich
Süh, wenn du mi nich magst un wist
un mi nich wist un magst
un achter Hans un Krischan büst
un ümmer ut mi lachst,
as ob ick dœsig wir un mall
as Hinrich sin oll Voß in'n Stall,
na – je denn helpt dat nich!
Un wenn du meenst, wat ick man spaß,
un dat's doch all min Irnst –
süh, denn büst du am Enn de Klas,
man dat to lat du't lirnst.
Un wenn, ihr du di dat versühst,
du nahst mit sonn lang Näs' aftühst,
na – je denn helpt dat nich!
Un wenn ick Liesch nu frigen do
un swaps di sitten lat
samst din oll Petersill, süh so,
wen weet, ob mi dat schadt.
Wenn du di vör din'n Kopp denn sleihst
un nahsten di versöpen deist,
na – je denn helpt dat nich!
Dat's dütsch
Lat miman tofräden, Lurwig,
süh, du kannst mi doch nich fri'n,
un du makst de Lüd man räden,
dorüm lat dat Tarren sin!
Du hest nicks un ick nich, Lurwig,
un so hett dat all keen Däg,
hett dat all keen'n rechten Schick nich –
gah din'n Gang! Ick gah min Wäg'.
Wi paß' in de Johr nich, Lurwig;
öller büst 'ne heele Stot,
un in Grött ok heel un gor nich –
du büst lütt, un ick bün grot.
Du büst lütt un pipig, Lurwig,
as 'n oll pipsig, mitig Hohn,
strakst di mit de Dirns to hüpig,
un du magst nich girn wat don.
Nie keen eegen Katen, Lurwig,
kriggst du, dat's all lang vörbi;
du hest oft dor all nah schaten,
œwerst drapen hest du nie.
Wi paß' nich tosamen, Lurwig;
süh, ick bün 'ne forsche Dirn,
un ick hür nich to de framen,
un du magst girn blagen Twirn.
Abens stiggst to Krog du, Lurwig;
odder wir dat nich an dem?
Man an Bier haddst nie nich nog du,
trakeln deist du dat mit Kœm.
Kemst an't Hus du denn mi, Lurwig,
as du oft büst, dick un dun –
süh, denn furtsten güng ick hen di
nah den irsten besten Tun;
halt mi dor'n Staken, Lurwig,
recht sonn tagen Staken her
un slög di din ollen Knaken
botterweek un lahm un mör;
dat du di nich rögen, Lurwig,
un nich stahn un liggen künnst
un torecht di in din'n Brägen
in dree Dag' nich wedder fünnst!
Wi paß' nich tosamen, Lurwig;
süh, ick bün 'ne stramme Dirn,
un ick hür nich to de framen,
un du magst girn blagen Twirn.
Begöschen
Du wist mi man begöschen
un meenst dat doch nich so;
as Immen bi de Röschen
stellst du un singst dorto.
Min blanke Kron de lat mi
un grip nich nah min'n Kranz
du söchst man för de Strat mi,
nich för din Hus mi, Hans!
Du gierst man nah din Lüsten
un hest mi gor nich leef;
du söchst mi man in Düstern,
un dat don all de Deew.
Din Hart, din Seel verspreckst du
un snackst mi gor to schön –
man mit din Ogen steckst du
as mit'n Metz nah een'n.
Du wist mi man begöschen
un meenst dat doch nich so;
as Immen bi de Röschen
stellst du un singst dorto.
Wat wist du't noch verstäken
Wat wist du't noch verstäken,
wenn't di nich mihr geföllt?
Lat riten, Hans, lat bräken,
wat doch nich länger höllt!
Wenn all man so gewiß wir!
Dat's lang nich mihr mit üns,
all lang nich, as dat süs wir,
lang – lang nich mihr as süns.
Süh, dunn wir'n œwereen wi,
een Lust, Hans, un een Weh;
un nu gah beid alleen wi,
nu sünd wi wedder twee.
De Saat, de ünner'n Plog is,
kennt een woll, würr se grön;
wat Wohrheit un wat Drog is,
wu ball is dat to sehn!
Dat Unkrut steiht all höger,
väl höger as üns' Kurn,
un neger, ach! un neger
is all een Rusch un Durn.
Nu höllt dat nich un breckt nich,
is Hack nich, is nich Stäl;
nu treckt dat nich un reckt nich
un is nich half, nich heel.
Wat wist du't noch verstäken,
wat di nich mihr geföllt?
Wat wist dat Wurt nich spräken?
Lat riten, Hans, lat bräken,
wat doch nich länger höllt!
Ehr is, as mücht se weenen
Wu oft nich nahgahn büst mi –
wat kekst mi an so söt!
In Schummern hest du küßt mi,
min Hart dat würr so heet.
Nu seggst, ick schall man lopen,
du haddst mi jo man narrt;
nu lach se all tohopen,
mi œwerst blött dat Hart.
Nu trug ick wedder keenen –
wen weet, wat he nich lüggt!
Nu is mi, as ob'ck weenen,
dot, dot mi weenen mücht.
Baben up'n Barg
Nee, wat 'ne Pracht, 'ne rore Pracht
hier baben vun de Hög'!
Dat is, as wenn 'ne Brut sick lacht,
de grön Saat in ehr Hochtitsdracht
vun Samt un Sid dor leg.
So wit dat Og reckt, Feld an Feld,
hier Rapp, dor Weit un Gast!
Wu sick dat rägt un rögt un stellt
un Kopp an Kopp tosamen höllt
in Schäpel, Drömt un Last!
De Rogg so blag; dat dampt un stiggt
un stiwt sick in sin Bläut;
dat reckt un winnt sick rut un flüggt,
as ob dat dusend Flœgel kriggt
un ut sin Schott sick dreigt.
Dor uppe Wisch, de gröne Wisch,
dor liggt dat Swad an Swad;
dat rückt so frisch, so söt un frisch,
as Gott sin Sägen uppen Disch,
wenn Middag klappert wad.
Hochtit
Fleudus un Fiedel un, juchhei!
Klarnett, juchhei! un Baß –
dat geiht för dull hüt, heidildei!
Un vull is Kros un Glas.
Schultvader de wull wedder fri'n,
de frigt den Wäwer sin Karlin –
juchhei, juchhei un hopsasa!
un heidilditschen dallala!
Dat geiht nu dull un vull dree Dag',
all wat dat Ledder höllt;
un wen dat afhöllt, de is tag,
un wen nich steiht, de föllt.
Den Schulten düst in'n Kopp dat so,
Karlin de danzt noch ümmerto –
juchhei, juchhei un hopsasa!
un heidilditschen dallala!
Noch is keen twintig Johr Karlin,
smuck is s' un stramm as keen;
de Schult de künn ehr Vader sin
un is man swack to Been.
Na, he hett allens süs för twee,
un wat em fählt, na, dat hett se –
juchhei, juchhei un hopsasa!
un heidilditschen dallala!
Wat plirt ji all so hen nah ehr,
wat klœtert ji dor all
un tüschelt hen un tüschelt her –
ach, Dirns, wäst doch nich mall!
Wenn't klappert, gaht man hen to Haw'!
Karlin de sitt denn achter'n Aw –
juchhei, juchhei un hopsasa!
un heidilditschen dallala!
Un wenn ji nahst jug Kawels hackt,
in't Fack staht, Meß upslaht,
liggt in ehr Armstohl se un snackt
mit Köster un Kandat;
Muschüken stippt s' tüm Koffee in,
un nahst kümmt de Inspekter rin –
juchhei, juchhei un hopsasa!
un heidilditschen dallala!
Wen weet, wu lang de Schult dat makt,
he hett Water inne Bost,
mit wen sin Witfru denn sick strakt,
denn söcht s' sacht bäter Kost,
denn söcht s' den smucksten Kirl sick ut
un ward noch eens 'ne lustig Brut –
juchhei, juchhei un hopsasa!
un heidilditschen dallala!
Grotmüler
In't Holt dor de Grotmüler,
wat heww de dor to Kop?
Kuckuck un Vagel Bülow
de zaustern sick tohop.
De krœkeln sick tosamen,
wen bäter vun se kann,
un wenn to Enn se kamen,
denn fang se wedder an.
Kuckuck! Kuckuck! so kreiht dat,
Kuckuck! Kuckuck! – denn so
eens Bü-bü-bülow! fläut't dat,
Bü-bülow! Bü-bülow.
De Kuckuck hadd nich swägen,
hadd girn dat letzte Wurt;
he hett sick heesch all schrägen
un kuckuckt ümmer furt.
Dat fählt man, dat de Heister noch
tscharkt mankedörch, tschitscharkt;
Ruhrdunk, Dompap un Kreih se noch
dormank körrt, schalkt un karkt;
Dat fählt man, dat Quadux un Pogg
in't Brok dormanken quakt,
denn wiren se doch all in'n Tog,
de dat Vergnögen makt.
De bogen Böm de schürrn
ehr Köpp verdreetlich all,
as wenn se dof noch würrn,
wenn dat nich uphürt ball.
Wegwiser
(Nach Hebel)
Weest, wu de Weg to de Mähltunn geiht,
to sonn vull Tunn? Hak du man drist
vör Däu un Dag' bet in de Nacht,
bet Stirn an Stirn sick baben wist.
Kik di nich üm un bliw nich stahn,
hak du din Fohr man vörwartsch frisch –
nahst führst dat Kurn du in din Schün,
dreggt Moder Mählgrütt uppen Disch.
Weest, wu de Weg tüm Daler is?
De geiht hart achter't Penningstück,
un wen nich up'n Penning süht,
kriggt nie keen Dalers in sin Fick.
Wu geiht de Weg to Sünndagsrauh?
Man ümmer nah de Warkeldag',
de Warkstäd dörch un't Ackerfeld –
denn is för'n Sünndag gor keen Frag.
Sünnabens is he nich wid af;
kik eens, wat deckt dor Moder to?
Dat is 'n frisch Stück Ossenfleesch –
un Ris un Plummen sünd dat jo.
Weest, wu de Weg to Armot geiht?
Kik du man hen nah jeden Krog,
gah nich vörbi, dor's 'n goden Sluck
un ok Scharwenzelkorten nog.
Een Sack hängt in den letzten Krog,
nimm mit em nah den letzten Sluck,
wenn't wider geiht. Oll Vagelbunt,
wat lett de Bädelsack di smuck!
Un kümmst du wu een'n Born vörbi,
denn mak dor holl du man din Hand
un drink, so väl du kannst un magst,
du drinkst di doch nich to Verstand.
Wu geiht de recht Weg hen to Ihr
un sonn schön ruhig Öller denn?
Grad ut, grad to, holl man din Mat,
din Schülligkeit do – denn kümmst hen!
Un kümmst du, wu de Weg sick krüzt,
un weest nich recht, ob hül ob hott,
denn holl man still un frag din Hart,
dat spreckt ok platt, denn gah mit Gott!
Wu geiht nah'n Kirchhoff hen de Weg?
Dat so wat een noch fragen kann!
Gah, wu du wist, du geihst nich üm,
dor kümmt toletz een jeder an.
Man dor is noch väl bi vermakt;
glöw du min'n Rat, glöw du min Wurt:
In Gottsfurcht gah du jo din Strat,
sonn Graff hett noch 'ne Achterpurt!
Koll Feewer
Du büst denn rein so geestlich, Jung,
so leg un so elenn,
as wir din Kopp 'ne Möllerpung,
as Gosdreck an't witt Enn.
As wenn dat Brot nich satt du kregst,
so pewrig büst un küm;
as wenn nich drög un natt du kregst
un wußt noch ganz ut'n Lim.
Din Witt in't Og is quittengäl,
din Mul as 'ne Kreek so blag;
du warst so drög as'n Bessenstäl
un wirst doch süs so tag.
Du snüffst un quüchst, as haddst'n Kropp,
as œwergoren Gest –
wat büst för'n ollen Quesenkopp,
dat du sonn Grappen hest!
Dat's nu glik an dree Mand all ran,
du släpst di man so hen;
un bi di sleiht rein gor nicks an,
keen Afschrift un keen Spenn.
Wat, Bengel, nimm di doch tosam!
Du sleihst jo ganz ute Ort –
süh, Jung, ick lat den Dokter kam',
wenn mi dat lang noch wohrt!
Moder schellt
Dat wohrt so lang nu, as dat wohrt,
ick, Vader, wasch min Hänn';
dat hett nu so un so keen Ort
un nimmt noch'n knäglich Enn.
Wi möt dor abslut'n Insehn don –
do doch dat Mul up, segg!
Dat geiht de Dirn an Kranz un Kron,
wenn wi't ehr nu nich legg'.
Nich locken un nich hissen lett
sick mihr de olle dumm Strün;
se hett ehrn Kopp up den Bengel sett't
un ward nahst nog noch schrin.
Sonn will Dirn is so swer to höd'n
grad as sonn Sack vull Fläuh,
süh, Vader, denn so is't vun Nöd'n,
wi paß' ehr up zaft twee.
Wi möt ehr eens de Bicht verhür'n,
den Kopp ehr wedder stell'n;
wat schall sonn oll unnoslig Dirn
mit sonn oll rugen Gesell'n!
Dat geiht so lang nu, as dat geiht –
nee! segg'ck, un teihnmal nee!
Wenn sonn Unrack den Döst frigen deit,
denn trugt de Düwel se.
Möllers
De Wind de kümmt, de Wind de geiht;
weet nümms, wuher – wuhen he weigt,
een süht man, wu de Mœhl he dreigt.
De Mœhl de klœtert; wat seggt se –wat?
'n Schäpel 'ne Matt! 'n Schäpel 'ne Matt!
De Möller de kek herut ute Luk,
hadd 'ne rode Snut un 'n dicken Buk
un in beid sin Been de Fik un de Muk –
wat schadt em dat? Wat schadt em dat?
Sin Mœhl hett Flœgel, sin Mœhl hett'n Rad,
un drög is dat Mähl, un de Kœm is natt –
'n Schäpel twee Matt! 'n Schäpel twee Matt!
Sugt ji man all anne Hungerpot!
De Möller hett doch sin schön Stück Brot,
de hungert ümmer toletz irst dot.
He hett vullup, he hett vullsatt;
wat hett he nich un wat hadd he nich hatt!
He matt't – he matt't, bet 'ne Last dat wad,
sin Steen is rug, un sin Steen is glatt –
'n Schäpel dree Matt – dree Matt – dree Matt!
Un Möllers gifft dat vun allerhand Ort;
un wen sick dor nich vor wohrt – vör wohrt,
kriggt œwer sin heel Gesicht 'n Bort.
Dor's ümmer'n Flœgel un ümmer 'n Rad
un Wind un Water in Land und Stadt,
un wen sin Og nich hadd apen hatt,
den nähm se all sinen Rohm vun de Satt,
denn de Katt is ok an'n Swanz'ne Katt;
de ward vun sonn Möller denn matt't – denn matt't,
'n Schäpel een Viert, 'n Schäpel twee Viert,
'n Schäpel dree Viert, bet he kiken lihrt.
Dat kümmt mit Hupen
Moder! 't will all nich mihr,
so as dat schall;
süh, nu steiht üns' Spann Pir
för'n Kropp in'n Stall.
Strohwitt is all üns' Heu,
Duwick dormank –
nu sünd all sœben Käuh
rotwaterkrank.
Nee, dat hett all keen Däg
mihr œwer Johr!
Ehr Farken fret de Sœg
mit Hut un Hoor.
Jarrlings un Aulamms, sühst,
krieg all de Lähm –
un dat jütsch Höwt is güst
grad as vördem.
All üns' bäten Raps is jo
emerbedan,
un Hans de Slaps is to
Krog wedder gahn.
Ick glöw, de Weit sett't an
Brand sick un Rust –
ach! un hadd Krischan man
nich fast sick lußt.
Moder! 't will all nich mihr,
rein mücht ick blarrn,
as ob sonn Gör ick wir –
wu schall dat warrn?
Wu schall dat eenmal warrn –
wu schall dat warrn!
Fierabend
De Dak de dampt dor ünnen uppe Wisch,
grad as sonn heet un vull Grüttschöttel deit,
de uppen Disch de Lüdkœksch drägen ded
to Nachtkost för de Knechts un Dirns un all,
wat süs een Recht noch anne Lüdstuw hett.
De Sünn geiht nu to Rüst kort achter'n Wold,
hängt hell un blank dor, as'n güllen Appel
an sonn Kinnjesbom deit, wenn Klingklas kümmt,
ut düster Kamer in de hellicht Dönsk
de Gören röppt to'n blanken Dannenbom
mit Fibel, Klapperknarr un Honnigkoken,
Kuckuck, Nœtknacker, Popp un Hampeljochen.
Sonn Fierabend is sonn Ort Kinnjes,
för wen em recht nimmt; un wenn all die Stirn
dor baben rutkam' een bi een un blänkern,
denn is dat grad so as sonn Dannenbom
mit Gold un Sülwer, Waßstock, güllen Appels
un Päpernœt ok, denn de Rauh smeckt söt
nah jede Lust un Arbeit, un de Slap –
sonn wissen Slap, de nicks vun Dröm afweet,
in den keen Moord een'n ritt un keen Vergahn,
dat di toglik in't Hart un in din'n Kopp stött –
de is nah'n sweren Dag de schönste Gaw.
Dat ward all schummern ünnen in de Grund;
de hellgrön Dreesch lett sick heel brun all an,
un vun de Rägel nah dat Dörp hen liggt
de Fotstig dwas dor œwer weg, grad as
sonn lang gäl Faden vun utrappelt Wull.
De Käuh sünd afmelkt all all un ligg' still
dor in de Rägel nu un achterkäun;
man de oll swartbunt Bull steiht noch un schüert
sick an de Rickpost, wu de Bröms' em stäken,
un brümmt, as wir em süs noch wat nich mit,
as würr upstäds em väl to knapp dat Foder
för sœb'n un sœbentig Höwt angelsch Veh,
as wir dat in sonn echt oll holsteensch Koppel
doch soans gor un gor to väl mal bäter. –
De Dirns de gahn hier dicht all vör dat Dörp
den Fotstig dal mit ehr vull Melkendracht;
de blanken Emmers un witt Schörten schin'n
hell mank de kröppten Widen dörch, un hür!
Nu hür eens, wu dat lustig snackt un snatert!
De dor so lacht sick, is de dick Karlin,
de dor sonn Prat hett, de is Preesters Wendelk,
de hett an'n Kopp sonn grot Mul, wenn de spreckt,
denn hürt 'ne oll dow Fru up'n Vittel Wägs dat.
Dat is, as tröck sick nu dat Dörp vuneen,
as ob de Timmers all nu grötter würrn.
De Schatten krüppt nu, dick un lang un swart,
dwas œwer'n Damm hen, wu de Katens stahn;
man baben is de Lucht so rein un klor.
Süh! dor lücht't all'n Stirn un blitzt, as Licht
to Nachttit blänkert dörch 'ne Lukenritz.
De Sünn de is nu furt. Een hellicht Strip
liggt œwer'n Wold noch, grad as gleuend Isen,
dat vör den Hamer uppen Amboß kümmt –
dor uppen Turn de Hahn schint noch dorvun.
Still steiht Hans Adebor dor up sin Nest;
sin een Been tröck he up, sin'n Kopp hett he
deep achterœwer leggt, sin'n Snabel höllt
he nah de Wind, as hadd he för de Nacht
sick prat all makt. De Lünken dor in'n Bom
de krœkeln sick un zaustern sick nich mihr
üm'n besten Platz dor baben ünner't Lof,
mak' sonn Randal nich mihr, as weck Lüd don,
wenn s' nah ehr Recht schrin un grot Ünrecht heww'.
De heww' sick nu verdragen un sünd still
un heww' ehr Köpp all ünner ehr lütt Flünken.
Un dat is got, denn süs kem sacht de Katt,
de in de apen Stalldör sitt un spinnt,
woll as Landrüder odder Amtsverwalter
noch mit ehr scharp un duwwelt Kniptang mank se
un halt ehr Bruchgeld af sick un ehr Spottel. –
All dat wat Vagel heet, dat söcht sin Rauh,
man dörch de Drift hen schütt de Flädermus
so flink, as wull de Swœlk se nah dat don,
as wenn se sülst sonn Ort vun Nachtswœlk wir.
Se hett dat Reich nu baben noch för sick,
denn dat's noch nich de Ul ehr eegen Tit,
dat wohrt noch'n bäten, ihr de ruter kümmt
ut ehr Rüstlock dor baben ünner'n Turn
bi'n Klockenstohl, wu de grot Bädklock hängt.
Dörpin rid' nu de Hœckers poorwis all;
de Pir ehr Isen klœtern uppen Damm,
un hen un wedder funkt dat vun de Höw ehr,
wu uppen scharpen Steen dat Isen anslög.
So langsam kam se ran un Schritt för Schritt,
een hürt dat glik ehr an, wu möd se sünd,
wu nödig ehr nu deit ehr Stall un Rüm,
Heu in ehr Röp un Hawer in ehr Krüww
un för ehr schunnen Knaken Rauh un Streu.
Vörhœker ritt vörup, fläut't vör sick hen
un denkt, wenn wi üns morrn man orig rögen
un de Inspekter noch twee Hakens tostellt,
denn helpt sick orig dat vör morrn Nacht noch;
denn is de Dreesch bet an de Wold sacht wennt;
wenn de oll Lehm man nich so stif dor wir! –
Dat is 'ne Schinnerie för Minsch un Veh.
Sin Been de bummeln lang dal an sin'n Voß,
un de oll Voß de höllt sin'n Kopp vördal,
as ob he sick besinnen künn un ded,
as hadd he bäter Dag' vor dissen sehn,
de schönen Dag' noch vun den Junker her,
wu Trens' un Stang em noch de Junker red,
wu't œwer Rick un Graben vörwartsch güng
dwas œwer'n Dreesch mit Prinz un oll Dian'
un mit Kunteß, de dree flink Windhunn', noch,
bet de oll Has' sin letzte Pust hergew,
as se dat drüdd Mal vör dat Holt em rœmelt
un Prinz tosprüng, tobet un up em nehm.
Oll Prinz de drög'n sülwern Halsband dunn,
dat hadd dat gnedig Frölen üm em bunnen –
an de hadd Prinz sick ümmer leidig andan –
un dor ded he so stur un vörnähm mit,
grad so as de dull Junker mit sin Wapen.
Man Prinzen güng dat nahst noch gor to slicht;
keen Hund is näg'n Johr dull, de nich eens anlöppt.
Hensläken wir he nah den Bur'n sin Hörd
un hadd dor sößteihn Schap toschann'n bäten.
Dat wir dat irst Mal nich, wat sonn Ort Stückschen
up eegen Hand vör Däu un Dag' he utricht't.
Dunn kern streng Order vun den ollen Herrn,
de läw dunn noch, un de, de ded'n Insehn –
dat hadd to glupsch doch stött em an sin'n Büdel.
Dunn künn nich Junker em, nich Frölen redden,
dunn kreg de Jäger Prinzen an'n Strick
un bünn em af sin blank oll sülwern Halsband
un nehm em mit sick nah dat Margellock
un schöt ahn eenzigst Gnad em vör den Brägen.
Je ja, de Voß besinnt sick dor noch up,
de weet dat all noch, as ob't gistern wir.
Dat's lang all her, dat's gor to lang all her,
dor's nu all sacht 'n halw Stieg Johr up hengahn,
dat wir'n för em, den Voß, ok bäter Tiden.
Dunn kreg he up de Schau to Güstrow noch
as beste Halfblotritslag de irst Premi;
dunn güll de Voß sin hunnert Pistolett,
un weck säd'n, he wir mihr wirt ünner Bröder;
dunn seg Boddien sick dor em noch up an
un hadd up't Hoor em köfft för Friedrich Franzen.
In'n Ritstall hadd sin Rüm he dunn för sick,
sin eegen isern Röp un steenern Krüww;
sin Hawer de was schier un swer, de Halter
vun blank witt Ledder un 'ne wawen Staatsdäk
hadd he, de reckt em œwer Kopp un Uhren;
dat dick leg Enn kem œwerst achterher.
De Junker de hadd em dat Spatt anräden
bi'n achtteihnfötschen Graben, den he nehm,
nich eenmal nehm, nee, sößmal achter'nanner,
as he sick vör de Leutnants wull wat wisen,
teihn Duwwelluidur güll noch de Wedd.
Dunn slögen s' em in Lehm den kranken Hof
un reben em un stellten em in Water;
nahst kem mit gleundig Bolten de Pirdokter
un brennt dat Spatt, man œwerst dat hülp all nich.
Dunn tröcken ut den Ritstall se den Voß
un deden in dat tweetbest Spann em rinner.
Vör Hak un Äg, Meßwag un uppe Reis'
geiht nu bi sträken Mat Johr in Johr ut dat,
un wenn dat Wäder wesselt, lahmt de Voß.
De Voß de kennt den Junker noch recht got;
de is nu gnedig Herr. Dor sitt he jo
in'n Rullstohl un in Däken vör sin Dör.
Hür! wu he schellt un schimpt un dunnerwädert
un flucht, bet in den bittern Dod verdreetlich –
un Gott's Wurt kann doch man alleen em helpen.
De Kopp is hoch all ute Hoor em wussen,
so pollsur un pofistig süht he ut,
grad as sonn spakig un rotolmig Dann',
an de de Miren rup un rünner krupen.
De Junker hett ok Gall un Spatt un Schibel,
un wenn he geiht, stütt't he sick up sin'n Krückstock
un smitt linksid un rechtsid sin oll Been,
as de Urhingst deit mit'n Hahnentritt.
He hett sin Leed alleen sick all anrögt;
keen graw oll heeden Schört was vör em säker,
dags was he Oß un – na, wu Gott hett straft,
wen wull dor grot wat seggn noch un richten!
Posteljon
De Klock de stött, de Köster
de beiert af de Woch;
de Klœs' dor vör ehr Nester
de karken luder noch.
Wat is dat för'n Geklœter?
Dat geiht jo klack un klick!
– Dat is in't Dörp een Kœter,
sin Seiß de hoort he sick.
Klack, klick! klick, klack! so sleiht he
sin'n Hamer rünn un rup,
un dorto pippt un fläut't he
sick sülm een Stückschen up.
Wat heet dat Panken, Pinken?
– Dat is dor vör de Smär,
dor leggt de Smitt ni Tinken
de isern Ägen vör.
As nachts de Flämmstirn blunken
mank Durn un Fleeder mank,
so hüppt un spreuht de Funken,
un dat geiht pinke pank!
Wat blößt so schön dor achter?
Wat's dat för'n hellen Ton,
denn lut eens, denn eens sachter?
– Dat is een Posteljon.
De blößt dat Leed vun Sleswig
un Holsteen blotsverwandt,
de blößt dor vun de Gefjon
un vun de Düppler Schant;
vun Meldörp un Bornhöved
un Hinrich vun Swerin
un vun de Grotmül blößt he,
de achter Flensborg schri'n;
de sick vor Wallen hollen
un sünd doch man Grashäkt,
un wenn dat fluscht, sick achter
ehr groten Bröder stäkt.
Anmeigen
Ehr Seißen de hoor se
mit Hamer un Strick;
nu sünd dat gewohr se,
de Rogg de rögt sick.
Nu seggt de Kalenner:
Dat Wäder blifft got.
Nu binn se rod Bänner
an Seißen un Hot.
Nu vull man, recht vull man
dat Lechel, de Kiep!
Nu ümmer för dull man!
De Rogg is dotrip.
Wen meigt nu am besten,
wen meigt dat best Swad?
De schall ok nich dösten,
de kriggt duwwelt Mat.
Nu wist mi dat, Kinner!
Nu wist mi dat mal:
Wen kümmt as flinkst Binner
toirst dat Swad dal?
Vördrägen vör all se
schall s' nahst ok den Kranz,
un vördanzen schall se –
juch! Sünndag ward danzt!
Bierpröw
»Lang Nahwern eens dat Lechel hen,
wat to üns' Bier he seggt –
un ob sin Ollsch sonn Drinken ok
as üns' to brugen döggt.«
»Jug Bier, dor lett sick nicks vun segg'n,
keen Klünner is't, keen Jüch,
dat is nich, Nahwer, alltosur
un alltosöt ok nich.
Un, Nahwer, wenn een hellig is,
dat's heet, un dor is doch
up'n Vittel Wägs keen Born to Hand,
denn deit een sacht'n Tog.
Man bi jug Bier, un, Nahwer, nicks
för ungot, schint dat so,
as drög dor Lazarus dat Molt
un Simson Water to.«
Achter de Hock
Min Seiß un Strick legg ick
dor achter an't Sleet;
nu kumm man, kumm, segg ick,
hier's Oewerwind, Gret!
De Kiep lang eens, Dirn, her
un't Lechel dorto
un huk di man hier her
uppe Garw, as ick do!
Giff Speck, Wust un Schinken,
giff Pimpkes' un Köst!
Lat üns äten un drinken,
giff her, wat du hest!
Min Lif dat was hellig,
nu is dat min Hart;
denn wäs' so gefällig
un giff em sin Part.
Denn wäs' nich so drus, Dirn,
un nimm nicks nich krümm!
Un giff mi'n Puß, Dirn,
un fat mi eens üm.
Hier hürt üns keen Uhr nich,
keen Og süht üns, Kind –
de Hock von Natur nich,
de's dof jo un blind.
Un süht dat de Lünk ok,
de lacht sick dorbi
un denkt sacht: Dat künn'ck ok
noch flinker as ji!
Moder schellt all wedder
Dirn, danz doch nich so hoch,
Rock œwer't Knee!
Schäm di! Schäm ick mi doch,
wenn ick dat seh.
Smittst jo din'n Kopp so dull –
wu süht dat ut!
Grad so, as kem wen wull,
du würrst sin Brut.
Mit sonn drist Külpen jo
ögst du de Manns –
wenn dat een markt, süh so,
stellt he din'n Kranz.
Wenn dat een markt, wu slicht
du di verwohrst,
sittst toküm Johr viellicht
dor du un rorst.
Weenst in din Kamer din
blödige Tran,
müchst glik vör Schimp un Pin
sülst dot di slahn.
Süh, Dirn, denn holl di an,
wat du man kannst!
Mennigeen, glöw du man,
hett all in Schimp u n Schann
sick rinner danzt.
Rägenwäder
Nich wohr – dat's ok gor to verdreetlich, is't nich?
Vörut för allens, wat 'ne Wirtschaft hett,
de nu drög Wäder grad so nödig brukt
as Wind 'ne Mœhl un as een Schipp dat Water –
wenn sacht un flink denn Drupp an Druppen dalföllt,
so dicht tohop, as wir'n s' in Garwen bunnen.
Swart is de Lucht, un dat's een mächtig Schur,
wat een mit Fog Landrägen heeten dörft;
dat höllt dree Dag' un Nacht in eenschen an,
de Kurrpitsch in de Buddel rönnt as dull,
de Pogg in't Glas de will abslut nich stigen,
un't oll dumm Wäderglas dat föllt noch ümmer –
nich wohr, dat's ok gor to verdreetlich, is't nich?
Vörut för allens, wat sonn Wirtschaft hett.
Een'n Ogenblick lett sacht de Sünn sick sehn,
man witt un matt süht s' ut as Melk, de kest is,
as wir s' elennig krank un hadd't koll Feewer,
ründ ümmen Kopp 'n Kimmeldok sick ümdan
un leg dor baben in'n tweesleprig Bedd
un hadd sick dor bet œwer'n Hals inwickelt
un mücht vun nicks un heel un gor nicks weeten.
Denn eens denn rögt sick baben dor de Dak
un rullt sick rüm un dreigt un warwelt sick,
as ob de krank Sünn sick eens rümmer smet,
dat mit de Hitt kreg un wull blot sick stangeln.
Dat is de Wind, de wull woll, man he kann nich,
de kümmt so swack noch ümmer ut Südwest:
wenn he mal tostött, is dat grad, as wenn
sonn lütten Jung in sonn Sößschäpelssack,
den s' œwer't Sleet in't Backhus uphängt heww'
un Moder waschen let, herin eens pust't.
Een kann nich sehn een Vittel Wägs vor sick,
un wenn een middags baben uppen Barg,
ründüm fri Rüm un apen Feld, ok stünn.
De Hoff, dat Dörp, de Landstrat is een Pütt,
de Wischen bi de Mœhl sünd all all blank,
bet an ehr Burd de Grabens all all vull
un kœn'n so flink dat Water furt nich schaffen,
as dat vun baben kümmt. Nee, 't is to trurig!
Dor is so väl to don, dat Enn is weg,
dat Für brennt een'n hell up all teihn Nagels,
un sülst't Meßführen dat will nu nich mihr.
Twee Föder stäken fast all in'n Lehm
bi'n Botterbarg, wu de Wennacker liggt;
de Pir de damp' un sehn so blanking ut,
as wiren s' heel un gor mit Tran afräwen;
de Knechts de heww' ehr Fodersäck ümdan
sick üm ehr Schullern, 't Water leckt un drüppelt
vun'n Hot ehr as 'ne Rönn, un de oll Swäp
sülst will nich klappen mihr.
Kik eens! Dor hoppt
de dick Karlin de Dämm längs bi dat Vehhus;
ehr Schört hett s' œwer'n Kopp nam'n un ehr Röck
bet an de Kneekähl hochup bunnen; kik eens!
Wu se dor henpatscht mit ehr scheewen Been
in de langschächtig Kirlssmerstäwel, kik!,
de för ehr drallen Waden väl to knapp sünd;
de knipen ehr, man se hett noch mihr Knipen:
de Rotten sünd dor achter in de Gat,
dicht bi de Backaw un den Aantenpohl,
un heww' sick de dree besten Gössels stahlen,
un Gant un Gos de schrigen as verrückt.
Wat ward Schultmoder seggen, wenn se't markt!
De steiht de Kopp sit gistern so nich recht;
se hett nah Fik all mit de Füllkell slahn
un Dürten mit ehr höltern Slarp all smäten,
se schellt un schimpt un smitt so mit de Dören,
de Schostein rokt, un Vader knurrt so väl,
un den is ok nicks, gor nicks recht to maken.
De sinnt so väl un snackt in sick herin,
un kann doch keen Minsch för dat Wäder för nich!
Na nu, vun Vader will wi man nicks seggen,
de hett sin'n Kopp so vull, dat de em düst;
dat's in de Aust jo, un de Weit dotrip,
de Arwten de ligg' all noch up ehr Swad –
wat de nu woll all kint un utpahlt sünd!
Een mag dor nicks mihr hüren vun un weeten.
Dat bäten Timthee dat is ok noch buten,
de Vörmahd dor was ok nich recht wat wussen,
de Wull wir œwer Johr dree Daler ringer,
un de Avkat hett een Kaptal em künnigt –
dat schall un möt he to Antoni schaffen,
dat kost't nu ok all wedder ni Negozen!
Un liggt sonn ganze Last up een Poor Schullern,
denn kriggt een sacht dat mit sonn Ungedur,
denn ward een sacht'n bäten kettelhoorig,
ick glöw, denn künn bi mennigeen'n dat vörkam'n,
de't süs ok grad nich mit'n Düwel höllt –
wenn dat denn grad so drapen müß un künn sick,
wat de leew Gott em uppe Strat begegent
un noch so orig ok de Tit em böd –,
he bet't Schöndank drist manke Tähn intwei,
kreg't ok de Paster achterher to weeten
un nehm em dorför snurrig in de Bicht.
Ji weet' jo, wu dat Nahwer Bullern güng,
oll Krischan Buller – je, dunn läw he noch! –
den ollen Buller meen'ck vun Höhen-Hagen –,
de hadd'n gor to schönen Rappslag buten,
'ne wohre Pracht un Staat was't antosehn,
de stünn so dicht, künn Has' un Windhund drägen,
un Mad un Emer hadd em nicks nich dan.
För dusend Daler slög he em nich weg,
man blot dat een, he hadd em nich versäkert –
wat schüll he ok! Sin Geld so weg to smiten!
Sit dörtig Johr was dor keen Hagel west,
de See de let keen'n Hagel nich herœwer,
dat ded he nich, oll Buller was dor säker,
dat müß he bäter weeten, dor slög em
keen Ader nah, un sonn oll Premi, wen
mag dor girn ran, wenn dat nich nödig deit.
Dunn eens nah Disch – de Rapp de was meist rip –
hadd Krischan Buller in sin'n Armstohl lägen,
lurt uppe Müs' dor'n bäten, as he't nennt,
de Been lang utstreckt vör sick up'n Schämel,
sin Fru ehr siden Halsdok œwer'n Kopp –
denn dat was swol, un de oll Fleegen stöken –
un drömt, wat Brockelmann dree Daler sößteihn
em böd för'n lütten Schäpel Rostocksch Mat
un, wenn teihn Last dat würr, denn een mit anner
dreedusend un dreehunnert dörtig Daler.
Un dorbi sagt he as 'ne duwwelt Brettsag,
de vör dree Pir un'n böken Kammrad geiht;
un dorto snöw un pust' he mankedörch,
as hadd he in Rapswater œwernam' sick,
blot man vun wägen den kaptalen Bott
un toväl Nägenogen dorto gäten. –
Dunn rullt dat los up eens. As wenn sonn Schostein
vun baben vun den bœwelst Bœhn dal instört't,
so ballert dat, so rastert dat un gnastert.
Up Sprüng oll Buller, rew sick mit de Düm
sin beiden Ogen klor un kek ut't Finster.
Weg was de Drom! Dor stünn dat pickenswart,
dor günt den See, un steg un steg un swüll,
as wull un müß dat œwer'n See eens rœwer,
grad up den Rappslag los. – Oll Buller rut,
sin 'n nigen Hot sett't in de Fohrt he up,
de hüng vun Sünndag her noch an den Riegel,
un langt sin'n Handstock her sick ute Eck –
ahn den ded buten he dat nie un nie nich.
Hen löp he nah sin'n Rapp, un as he ankem,
dor stünn dat Wäder grad em œwer'n Kopp.
Ran sust dat œwer'n See, as wenn de Düwel
vörbi 'ne Kirch jagt 's Abens vör Korfridag
un de grot Bädklock grad den Festdag inlüddt.
Brun würr dunn Buller, as sonn Gosbeer ward,
wenn Gallen dor is. Dree grot Hagelslaten,
as Walnœt grot, de slögen vör em dal.
Flink böhrt sin'n Handstock Buller up un draugt,
as wull dat Wäder uppe Städ he pannen,
un schreg: »Ick segg, wu du di't ünnersteihst,
so schall di furtst dat helle Dunnerwäder!
Süh, Krischan Buller bün'ck un mag sonn Spaß nich!
Ick weet nich, wu ick denn to bün kumpabel!« –
Hen œwerst güng de Hagel œwer'n Rapp,
grad as sonn steenern grot Schanseewalz geiht;
dal güng de Rapp, as würr he rinner stampt,
as hadd'n sick dor an teihn Swadron Husoren
ründ üm sick sülst teihnmal herüm eens swenkt,
un vör em slög dat Wäder in de Bök,
dat Spön un Spledder üm sin'n Kopp em stöben.
Oll Buller œwerst schreg: »Man nich so hastig!
Een spreckt een Wurt sacht för sin Eegendom!
Dat is een slichten Kirl, de dat nich deit
un de sick all so ünbesehens hennimmt,
de is nich wirt, dat he wat hett un kriggt!«
Un as de Storm em dunn sin'n Hot vun'n Kopp ret,
sin'n nigen Ünripen vun Höter Hänsch,
den Mandag he nah Pingsten sick irst köfft hadd,
un dormit afscheest œwer Stock un Steen
grad in de Bäk ehr allerdeepste Düp –
kek he sick gor nich nah em üm un brummt:
»Na, wenn de Düwel de Trumpet irst hett,
kann mintwäg' girn he ok dat Mündstück kriegen;
up gegen'n Backaw hojahnt dat sick slicht!
Un wenn de leew Gott dat glik œwel nimmt,
wenn een för sin god Sak een godes Wurt spreckt,
je, denn – denn möt he sinen Willen hebben;
denn kennt he œwerst Krischan Bullern slicht –
mein Jes' nee ja! Een seggt sacht eens sin Meenung
un wohrt sick denn ok grad nich vör sonn Wurt,
dat man so birt un noch keen Farken kriggt!«
Wu de Dütsche sick trösten don deit
Wu bös un slicht to laben
de heel oll Welt mi dücht,
holl du din'n Kopp man baben!
dat is nich heel so slicht.
Un kümmt dat ok mit Hupen
un gütt't as ut 'ne Bütt –
denk nich glik an't Versupen,
denn wuans is dat nütt?
Een Trost möt ümmer bliwen,
de is bi allens bi,
de Grappen to verdriwen,
min Sœhn, den mark du di!
De helpt dörch Sump un Pütt weg,
släpt œwer Sorg un Pin
grot vörnähm Lüd un lütt weg:
Dat künn väl leger sin!
De een frigt sick'n Draken,
sonn dœmlich Schuchtel ran,
de nich mal Grütt kann kaken,
keen Koh nich melken kann;
ehr Kätels stött s' un Schapens,
ehr Pött smitt se intwei,
verbrennt ehr isern Grapens
un frett un drinkt för drei;
mein Jes', wat's dat för'n Bullern!
Mein Gott nee ja, wat'n Wif!
Ehr Oll de treckt sin Schullern
un höllt sin Uhren stif;
he löppt in'n Acker rümmer:
»Nee, ick verdrög dat slicht –
dat tröst't mi man noch ümmer,
dat se keen Kinner kriggt!«
Den annern sin lett döpen,
all Johr sit elben Johr –
dat is jo tüm Versöpen,
tüm Telgen is't, nich wohr?
He œwerst säd bi't Ägen
to sin'n Feldnahwer: »Fründ,
dat's noch'n Glück vun wägen,
dat dat keen Twäschens sünd!«
Dor hett sick wen de Knaken,
as ut dat Fack he schöt,
to Matsch un Maus tebraken –
he brök sick beid sin Föt;
doch weet he sick to faten:
»Dat ick nich furtst dat Knick
mi uppe Städ afschaten,
dat is een wohres Glück!«
Noch een de hadd'n Jungen,
de stöhl un schulenlöp;
de wir in't Water sprungen
bi't Swemmen un versöp.
De Oll is ganz bedrapen,
doch fött he sick un röppt:
»Je, wir he nich versapen,
se hadd'n em sacht noch köppt!«
Kamrad, kumm!
Un möt ick vorwärts as Rekrut
mit Sabel un Musket,
denn helpt dat nich! Hul nich so lut
un heww di nich so, Gret!
De Trummel sleiht nu trumtritrum!
Kamrad, kumm! Kamrad, kumm!
Rechten, Linken! Speck un Schinken!
Grad de Been un stif de Nack –
Kamrad, kumm mit Sack un Pack!
Un wenn een möt, denn möt he wull,
un got is, wenn he kann
un nich glik hett de Bücksen vull
un höllt sick as'n Mann.
Kommißbrot hen! Kommißbrot her!
Is Helm dat, is dat Hot –
heww dor ick, heww ick hier dat swer,
süh, Dirn, dat is glik got!
Ick wull, hier stünn man sonn Franzos,
sonn Klas vun Hannemann –
furtst mit de Plemp fohrt'ck up se los
un haugt se in de Pann.
Ick weet, du büst un bliffst mi tru;
na, lach eens, Dirn! Wat weenst?
Keen anner ward min Fru as du –
un nu adschüs noch eens!
De Trummel sleiht nu trumtritrum!
Kamrad, kumm! Kamrad, kumm!
Rechten, Linken! Speck un Schinken!
Grad de Been un stif de Nack –
Kamrad, kumm mit Sack un Pack!
Swart Ilsch
Se segg', wat ick vun de Taters stamm,
se hadd'n achter'n Tun mi funn'n
vör sößtig Johr bi den Knüppeldamm
tonacht in de Nijohrsstunn.
Weck segg', ick heww in'n Lif keen Hart,
un weck, ick heww keen Seel;
min Hoor dat is so gnäterswart,
un min Hut so rug un gäl.
All segg se dat: min Hasenschort
de hett mi Satan küßt,
un min Pirfot makt dat apenbor,
wat 'ne Hex ick wäsen müßt.
Un geiht in Hus un Hoff dat slicht,
denn wir Swart Ilsch nich wit;
un wu een Kind de Bräuhost kriggt,
dat böd Swart Ilsch de Tit.
Un wenn nah't oll god Recht dat güng,
wat de oll god Tit se nennt,
wu dat Amt sick noch de Hexen füng,
denn hadd ick lang all brennt.
Un kam ick wu een Dör vörbi,
denn schellt mi olt un jung –
mit Steen dor smiten de Gören nah mi
un stäken ut de Tung.
Hür! wu de Meigers un Binners schimp',
wat ick hier Ohren läs' –
un ick heww noch nümms keen Hoor nich krümmt,
un ick meen mit nümms dat bös!
Mi steiht dat Hart, min Blot dat früst,
mi gräst dat in min Seel,
as ob'ck mi sülst verfluchen müßt,
as hadd'ck an Gott keen Deel.
Ick weet, dat möt wu schräben stahn,
vun 'ne Witfru ward't vertellt,
de is ok Ohren sammeln gahn
up sonn grot Weitenfeld;
dunn is de Herr vun't Feld dor kam',
de seg ehr an ehr Not,
de hett se in sin Haus upnam' –
Un dunn würr allens got.
Een'n grot un mächtig Mann kenn ick,
dor's ümmer Aust bi den,
un mit sin Seiß dor meigt he sick
sin Kurn mit eegen Hänn'n.
Ick wull, he gew mi nu Gehür.
Ick güng girn mit em lank –
makt he ok man an de Kirchhoffmür
mi'n Lock mank't Nettel mank.
Dat Leed vun dat Pack
1.
Dor achter dat Holt wahnt
'ne lustig Ort Lür;
lat 's Abens denn bring se
ehr Middag to Für.
Ehr Mandag, so segg se,
geiht Dingstags irst an;
un de Fru dreggt de Bücks,
un de Pi dreggt de Mann.
Dat Wif kann nich haken,
de Kirl mag nich neig'n;
un bi se geiht de Sünn up
nich ihr as Klock teihn.
Se nähm' nicks nich vör sick,
denn so sleiht se nicks fähl –
un ehr Pött sünd ahn Henk
un ehr Emmers ahn Seel.
Un fängt't an to frier'n,
denn is ehr Holt all;
un as de Koh dot wir,
dunn so flickten s' den Stall.
För't Hungern dor heww se
man oft 'ne drög Köst,
doch ümmer 'ne Buddel
vull Snaps för'n Döst.
Vun Stäwels dor holl se
tohop man een Poor
un lat' viermal döpen
allmal in dree Johr.
Un wenn dat viert ründ is,
denn so warrn dat ball söß,
un'n Kamm heww se gor nich –
wen kämmt Hasen un Vöß?
2.
»Krischœning, min Sœhning,
de Sünn schint all buten!«
»De Mand is dat, Möding!
De schint dörch de Ruten.«
»Krischœning, min Sœhning,
stah up un böt Für!«
»Ach nee, min leew Möding!
Dat Holt is so dür.«
»Krischœning, min Sœhning,
mak flink un hal Water!«
»Ach nee, min leew Möding!
Dor sitt de Bukater.«
»Kumm ruter, Krischœning!
De Koh schast du melken.«
»Ach! dat hett noch Tit nog,
ick hür s' noch nich bölken.«
»Na, mak mi nich bös, hürst!
Stah up nu in Goden!«
»Ick do't nich, wat büst grad
man mi dat anmoden!«
»Ach, Krischan! Ick heww jo
de Gicht in de Knaken!«
»Un ick hadd in'n Drom mi
so dägten verslaken.«
So streden s', so legen s',
so legen s' un streden,
un as de Klock twölw slög,
dunn so makten se Fräden;
dunn säden s': »Wat will wi
so sihr üns bedröwen –
wi kœn' jo man leewerst
bet morrn früh töwen!«
3.
»Geiht nicks œwer Rennlichkeet!
Dat is min Läben,
dat kriggt mit'n Titt een,
dat lett sick nich gäben;
dat steckt in dat Blot,
un dat lett sick nich lihr'n,
een mag noch so väl sick
un noch so dull bir'n;
Dat hett all keen Schick nich,
wen dat nich is gäben;
geiht nicks œwer Rennlichkeet,
dat is min Läben!«
De Ollsche de wüß dunn mal
üm sick to gripen!
Se makt sick vun Krümmstroh
een mächtiges Wipen;
se halt uten Pohl sick
een'n Emmer vull Water
un säd to ehr Gören:
»Nu lat't dat Gesnater!«
Dor müßten de Jungs all
un Dirns all sick schuben
samst Kater, Hohn, Swin, Gos
ut Kamer un Stuben.
Dunn nehm se dat Wipen
un füng an to bösten
de Sahl un de Bahl,
Däl, Stänners un Pösten.
Se rew un se schrubbt,
se wischt un se schüert
dat Schapp un den Kätel,
Pött, Schapens un Bürd.
Toletz noch dor kreg se
ehr Bessen un fägt sick
den Disch af twee, dreemal
un huchelt un hœgt sick:
»Geiht nicks œwer Rennlichkeet!
Dat is min Läben,
dat kriggt mit'n Titt een,
dat lett sick nich gäben!«
Nahst bröcht se de Müll all
herut uppe Kor'n –
dor was ünner Fett
för dree Johr de heel Gor'n.
4.
De Ollsche de güng
in de Eeken un Böken;
holtin güng se, Lilgen –
kunfalgen to söken.
Se fünn se un wünn se
un bünn se mit Klugen
vun utrappelt Strümpschächt –
so nährig sünd Frugen.
Nu hett se ball nog,
un nu lett se dat Plücken,
ehrn Korf uppen Arm
un ehr Kiep uppen Rücken.
Se drög in de Kiep
ehrn lüttsten Krabaten;
se hadd väl to leef em,
un se künn em nich laten.
De Kiep hadd keen'n Deckel,
dor kek he heruter,
twee blanke Släpkarten
de hadd in sin Snut he.
»Nu böhren wi Schillings,
nahst köp wi üns Stuting:
denn kriggst du ok af wat,
min Seeling, min Puting!«
So humpelt to Stadt
mit den Korf un dat Gör se,
un, süh eens! fif Schilling
de kreg se, de böhr se.
Man, ach! vör de Bod
kreg se wedder ehr Nücken,
verded se, versöp se
mit eens ehr poor Plücken.
Dunn tummelt nah Hus se
den Öwer bi't Water;
dor schöt ut de Kiep ehr
herut de Krabater.
Se seg em koppheister
in Wickeln un Bündeln
den Öwer hendal
mit Geblarr rünner tründeln.
Koppheister so schöt he
in't Water herünner
un spaddelt un blubbert,
as ob swemmen künn he.
Dunn jucht se un krischt se
un süng dörche Nasen:
»Jung Lüd de wœl' ok jo woll
lustig eens wäsen!«
5.
Se seten un hukten
tosam up twee Hükers
un bünnen to Bessen
Barkrisers un Strükers.
Se legen so dull un so
wiß in de Sälen –
de Sweet schöt ehr druppwis
heraf uppe Dälen.
»Nu fählt üns man, Moder,
noch fiw an twee Stiegen!«
»De wœl wi woll, Vader,
de wœl wi woll kriegen!«
»De Bessen de dräg wi
nu morrn nah den Möller;
Brot krieg denn in't Schapp wi
un Tüffken in'n Keller!«
Dor würren s' so lustig,
dor müßten s' eens tüllen,
dor deden de Oll un
de Ollsch sick beknüllen.
Dat Wäder was rusig,
de Winter was buten;
dat tröck dorch de Stänners
un Sahlen un Kluten.
»Ach, Vader, wat früst mi!
Herr Je, wat dat kolt is!
Dat's leg, wenn een olt is
un denn dor keen Holt is!«
Nich lang, dor füng ok
de Oll an to stähnen:
»Ach, Moder, mi schüddn
as koll Feewer de Tähnen.«
»Ach, Vader! Wat nœlst du,
wat helpt dat Besinnen!
Wenn eener man recht söcht,
de ward woll wat finnen!«
Dunn söchten s', dünn fünnen s' –
ehr Bessen de stöken
se rin nah de Aw,
un de brennten as böken.
Dünn säden s': »Dat's kolt,
un de Deuker mag frieren –
de irst Not, de slimmst Not,
de möt een sacht kihren!«
6.
Se schüll em 'ne Bütt,
un he schimp ehr'n Draken;
dunn kemen se wedder
sick beid uppe Knaken.
He grep nah de Rung
un se nah den Spaten,
un dunn güng de Fohrt los
dor günt bi den Katen.
He slög dunn den Gräwer
swippswapps ute Fust ehr;
grön würr se vör Iwer,
kort würr dunn de Pust ehr.
Tosprüng se, toföt se,
luddhals krischt un rort se,
rut ret ut den Poll em
twee Fusten vull Hoor se.
So nüschten se beid sick
herin in den Graben,
he baben – se ünner;
he ünner – se baben.
Se krischt as'n Swin,
dat de Slachter hett stäken;
he bölkt as'n Bull,
den de Hürn se afbräken.
Schultvader de is dunn
vörœwer dor kamen.
»Wu«, röp he, »wat, sünd de
all wedder tosamen?
Wat nüschen all wedder
se dor anne Ir sick?
An sonn leddig Röp,
je dor biten de Pir sick.
Wat schüll wi se stür'n,
wenn dorto keen Not is;
wi weet' dat jo all,
wat in'n Hunnstall keen Brot is.
Denn lat se man, lat se –
dor's nicks an gelägen!
Pack sleiht sick, Pack ward sick
woll wedder verdrägen!«
Scharpenwäwer
Scharpenwäwer un Quadux
dröpen sick bi'n Graben.
Se hadd säten up ehr Bült,
he sin Schuwkor schaben.
»Nee, wu flitig! Nee, wat'n Flit!
Nahwer, so wat läwt nich!
Dat's nu glik nachtslapen Tit,
man Ji œwergäwt't nich!«
»Nahwersch, je dat's as dit is,
dat sünd hochbeent Johren!
Schillingssteg is Dalersweg,
wen nicks hett, möt sporen.«
»Wat een meent un wat een seggt,
Nahwer, sünd twee Saken;
Ji hewwt got wat för Juch bröcht,
brukt nich mihr to raken!«
»Wat een för sick sülm nich deit,
deit een för sin Gören!«
Dormit füng he wedder an
as een Kirl to bohren;
tröck un schöw un schöw un tröck,
suer würr't den Ollen,
suer – bet he vor sin Lock
mit sin Schuwkor hollen.
»Na, god Nacht ok, Fru Quadux!«
»God Nacht, Scharpenwäwer!«
Dünn tröck he sin Schuwkor nah
in sin Lock an'n Öwer.
»Gott, nee ja! Na, vör sonn een'n
mak ick Krüz un Sägen!«
säd dunn Fru Quadux un is
in ehrn Pohl rinstägen.
Voß hadd't hürt un grint un sär:
»Slachter, Garwer, Schinner
sünd von Anno Toback her
Swesterbröderkinner!«
Ni Quartier
Nu treck wi, nu treck wi
de Vörstadt lustig lank!
Nu kümmt de heele Kumpanie
mit Sang un Kling un Klang, juchhei!
mit Sang un Kling un Klang.
De Herr Furier, de Herr Furier
de tröck üns lang vörut.
Hurra, hurra, 'n ni Quartier!
Hurra, 'ne nige Brut, juchhei!
hurra, 'ne nige Brut!
Un wenn wi wedder vörwarts gahn,
is mennigeen beswögt;
man Jumferntran, sonn Jumferntran,
wu ball is de nicht drögt, juchhei!
wu ball is de nich drögt.
Kumm her eens, Lisch! Kumm her, Marik,
Wisch, Stin un Fik un Dürt!
Wu is de beste Danzmusik,
wu sünd de besten Ürt, juchhei!
wu sünd de besten Ürt?
Nu kumm, Kamrad, un mak di prat!
Nu sök wi beid üns een.
Wat dücht di vun de Swart, Kamrad?
De is mal stramm to Been, juchhei!
de is mal stramm to Been.
Flink, ihr een anner fast se loßt!
Wat dücht di vun de Witt?
De smitt sick mächtig in de Bost
un hett sonn stolzen Tritt, juchhei!
un hett sonn stolzen Tritt!
»Nimm du de Witt, nimm du de Swart,
nimm du se di allbeid!
Ick let to Hus min Hart, min Hart,
ick let to Hus min Freud, juchhei!
min'n Schatz, min'n Trost, min Freud.
Ick will keen Hand, de sachter strakt,
ick mag keen blanke Og!
Min Wurt, dat heww ick ehr vermakt,
an een dor heww ick nog, juchhei!
an een dor heww ick nog!«
Oll Vader Knaak
Oll Vader Knaak hadd krank dor lägen –
dat irst Mal was't sit sößtig Johr –,
dunn hadd he mit sonn Angst dat krägen,
un gor to gräsig würr em dor.
Dat schöt mit eens all up dat Hart em,
wu rug he läwt hadd un kasprat –
un vörre Ogen würr dat swart em,
as hadd de Düwel em all fat't.
»Ick heww sonn Angst in all min Knaken«,
säd he dünn, »Moder, as sonn Kräwt,
den in koll Water af se kaken,
un hadd so girn noch 'n bäten läwt!
Dat is de Dod, de fött un schüddt mi,
dat liggt mi up min Bost so swer –
ick glöw, 'n bäten bäter würr't mi,
süngst du sonn geestlich Leed mi vör.«
Dunn hadd se ehr Gesangbok krägen,
de Ollsch, un slög dat up un rort:
»Wist, Vader, du den Abendsägen,
den Morrnstirn odder Himmelfohrt?
Scha'ck di vun de Paschon een läsen,
sonn Stannsleed odder Jesusleed?
Schall't vun dat christlich Läben wäsen?
Dat, Vader, bringt di sacht in Sweet!«
»Ach, Moder, dat's to swacken Fleeder«,
säd Vader Knaak un stähnt dorbi,
»man furtst een vun de Höllenleeder,
all annern düsen nich bi mi!«
Sin Vader was Scheper
De Vader was Scheper, knütt't Strümp ut de Wull
un hungerharkt s' nahsten vun Drüttels sick vull;
irst knütt't he un knütt't un de Schap hödd he blot,
man nahsten dor hödd he den Junker vun't Got.
De Oll de was Scheper; den Scheper sin Sœhn
de mett nu nah Lasten sin Kurn uppen Bœhn;
de hett nu dat Got un hadd frigt 'ne rik Brut –
wu bölken de Drüttels to Hals em nu rut!
De Oll de was Scheper un drünk man'n Sluck –
de Sœhn de makt nu mit Schampanjer kluck kluck!
Un Jochen, de Ritknecht, de möt nu so don,
as wir sin Herr Junker un würr ball Baron.
Nu hetzt he tohopen dor mit de Nobleß
Parforßen mit Hunn un Pikürers de Vöß,
un nachts denn so hetzt he dor mit se in't Spill
sin Vader sin Vöß mit Spadill und Manill.
Nu lappert un lickt he, wu jichtens he kann,
an jede verrustert oll Wapen sick an;
nu ritt mit de Junkers un führt he to Strid',
man Schaplüs' de hett he noch ünner sin Sid'.
To Landdag dor lüddt he nu mit an den Strang,
doch is he nich Klöppel, nich Klock un nich Klang;
de Oll was so klok, un de Jung is sonn Ap –
de Vader was Scheper, de Sœhn is een Schap.
Don un laten
Oll Paster Reuter güng spazieren,
dat Wäder dat was gor to schön –
dunn kem dor sacht wat antoführen,
un dat was Buer Stoffer Dön.
De was all wedder eens to Stadt west
un kem torügg nu dick un dun,
de Kœm was wedder em to glatt west,
sin Snut all wedder blag un brun.
As he dunn rankem, säd oll Reuter:
»Kriggt He denn, Stoffer, nie eens nog!
De Prädigt jidwermal ümgeiht He,
man nie un keenen Dag den Krog!
Versteiht He sick denn nich to faten,
versprök He mi nich fast un stif:
Wenn He dat ded, He künn't ok laten –
un wedder hett He vull dat Lif?!«
»Prr!« säd dunn Dön. De Pir de stünnen,
de Wag de höll, un Stoffer schöw
sin'n Hot sick vun sin Snut nah hinnen
un richt't sick up un harkt un snöw
un hickupt irst sin Görgel klor sick,
as ob de Frag he woll verstünn,
man up de Antwurt nich so drad sick
un uppe Städ besinnen künn.
»Je, Herr Propoß, je«, säd dunn Stoffer,
»je, wat ick seggt heww, dat heww'ck seggt!
Ick mag keen Warmbier un keen Koffee,
un Melkgrütt is mi gor nich recht;
de Brannwin is'n grotes Oewel,
dat's wohr un dat is gor keen Frag –
man Water mag'ck nich in min Stäwel,
un unnod nähm ick't in de Mag.
Un dorbi bliw ick, wat ick seggt heww,
un to min Wür stah'ck as'n Mann:
Don kann'ck, ick weet woll, wat ick recht heww,
un Gott weet, wat ick't laten kann!
He hett man nich de rechte Kenntnis,
Herr Paster, as ick nu woll seh –
dat is'n rennlich Unverständnis,
un anners as ick meent dat He.
Un denn so een för alle Malen:
Ick säd, Herr Paster, ick künn't don,
dat heet so väl, ick kann't betahlen,
un dornah kreigt nich Hahn nich Hohn.
Un wenn ick säd, ick künn't ok laten,
na, Herr Propoß, je, na, dat heet:
Twee Pott, denn bün'ck so vull nich gaten,
dat ick nich noch twee Pägel let!«
Üns' Köster
De oll Mann is üns' Köster,
de Oll mit slohwitt Hoor;
in de Gemeen is west he
nu œwer sößtig Johr.
De Bädklock stött, de Bädklock stött,
nu kümmt he glik herut
dor ut den Turn sin Klockenpurt;
still mank de Graffsteen geiht he furt,
wu duknackt süht he ut!
Dor an de Mür dor ünnen
dor stahn twee smuck lütt Böm,
twee stur teihnjohrig Linnen –
un mank se liggt een Steen.
Dor sett't de oll Mann dal sick;
de Tit, de nu vergahn,
kümmt wedder denn; denn bringt de Dod
in sin oll Hart sin bitter Not
un in sin Og 'ne Tran.
Twee forsche Sœhns hadd hatt he,
de müßten mit in't Feld,
mit vörwartsch as Soldaten
nah Sleswig un de Belt;
de höll'n beid dunn brav sick
un würrn dor beid Schersant –
dat dröp so swer den Ollen,
as all beid nahst se follen
dor vör de Düppelsch Schant.
De oll Mann is üns' Köster,
de Oll mit slohwitt Hoor;
in de Gemeen is west he
nu œwer sößtig Johr.
He beiert nah de oll Wis' noch,
singt nah de oll Wis' vör;
de lütten Gören spälen di
»Wu wahnt Fru Ros'? Kort achter mi!«
am leewsten vör sin Dör.
Un nahst denn späl se Gloribo
un Klumpsack de geiht ründ –
denn kickt de oll Mann ümmer to
un hœgt sick as sonn Kind.
Sin Hart vergett denn all sin Weh
un is nich länger krank,
as spälten Wilhelm noch un Hans
von Bom to Bom un Kringelkranz
dor lustig midden mank.
Eng un woll
Giff, Moder, di tofrären!
Wat sorgst un sinnst du väl?
De Sorgen, süh! de tehren
un maken drög un gäl.
An de toschannen hett sick
all afsläpt mennigeen;
Sorg is een Worm, de frett sick
dörch Isen un dörch Steen.
Olt is un scheef üns' Katen,
versackt all Sahl un Fack,
de Stänners weck utschaten
un weck verolmt un swack –
doch kœn wi üns noch rögen,
wu knapp, wu eng un lütt,
doch sitt wi noch in'n Drögen,
wu dull dat weigt un gütt.
Denk an de Pracht un Ihren,
de in de Krüww eens lagg,
un lat din Hart nich gieren
un lat din Oh un Ach!
Weest nich? De güllen Slœter
Up Sogsand bugt sünd de.
Denk: eng un woll väl bäter,
oll Ollsch, as wit un weh!
Wat hett sonn Junker mihr
Wat scher'ck mi üm sonn Eddelmann
un all sin'n blanken Staat,
sin Kummsäl un sin Schimmelspann,
sin Kutschwag, sin Hanswust Johann
mit Tressen uppe Naht!
Frag' nicks nah all sonn Himphamp nah –
mi düst min eegen Sweet!
Un wu ick gah un wu ick stah,
dor gah un stah, dor stah un gah
ick up min eegen Föt.
Ick dösch hier up min eegen Däl
min Rogg- un Weitengarw;
min Fust is rug un swer un gäl
un stif grad as min Döscherstäl
un groff un unbedarwt.
Dat Kurn is min un min dat Brot,
is Drömt dat, is dat Last –
dat's all glik väl un all glik got,
nog hett, wen kihrt sin eegen Not
un nimmt all as dat paßt.
Min Schöttel vull un warm min Jack
un rein min heeden Bür,
ahn Lunk min Dack, ahn Swamm min Fack,
min Hus ahn Schimp un Schann un Snack –
wat hett sonn Junker mihr!
Förster Knoop
Set Förster Knoop to Krog in'n Drögen
un kem vun't Bier he uppen Krock,
denn füng he mächtig an to leegen
un makt ut jede Dutz dree Schock;
un ded em denn dormank wen snacken
mit wu? woso? wuans? un wat?,
denn pust't he up glik beid sin Backen
un röp: »Dat hürt up't anner Blatt!«
So set ok eens he dor; dunn säd he –
bi't tweet Glas Krock dor wir he grar –:
»Is dat upstäds een rores Wäder,
man ok de Höhnerjagd is ror!
Een Volk heww'ck achter bi de Eeken,
twee anner up de Roggenbrak
un dree denn noch dor günt de Böken,
wu nu se den Rappacker hak'.
Na, gistern gah ick mit Schassüren
vör Middag 'n bäten in't Revier
un wull toglik ok af eens spören,
wat dor nich noch mihr Höhner wir.
As ick nu so henstäwel buten
un nah de Brak nahst ranner kam,
sitt Musche Has' breet manke Kluten
as sonn Kaninken drus un fram.
Schassür man, de entfamte Köter,
de scheest to hastig nah em ran –
heidi! up güng de Has', utret he,
hest mi nich sehn! all wat he kann.
Ick flink dunn min oll Scheetding runner
un lang em eens gehürig nah –
knick! knack! man Wunner œwer Wunner,
hen güng de Has', je ja! je ja!
Ih, denk ick, schüll di dat so dreegen?
Du nehmst em doch gefährlich ßür!
Ick fix dünn ran, bet wu he lägen,
dor seg ick glik, wat Sweiß dor wir.
Furtst spör ick dunn de Brak noch rünner
gradwegs bet in den Dannenkamp,
dor in dat Voßlock, hal's de Schinner!,
was rinner krapen Meister Lamp.
Ick lang dor rin, man aftolangen
was he nich, wat ick langt un grep;
wat was dorbi recht antofangen,
he set to fast un väl to deep.
Dor möt sick doch'n Mittel finnen –
du kannst dor so doch vun nich gahn!
So denk ick dunn, un dat Besinnen
dat hülp mi, as dat oft all dan.
Inföll mi glik min Schrubenkrätzer,
de ünnen an min'n Ladstock sitt;
sonn Schruw höllt fast, licht los nich lett se –
Dat was keen Frag, dor güng dat mit.
Af makt ick dunn den heeden Loppen,
de üm den Krätzer rümmer set,
un hal mi Lampen as sonn Proppen,
de drang wat ute Buddel geht.«
»Na«, säd dünn Köster Hübenbecker,
den Förster set tonegst he grar,
»Ehr Wurt in Ihren, man sonn Stöcker,
Herr Förster, dat's mi denn doch gor –«
»Vergäten Se Ehr Räd nich, Köster!«
fel Förster Knoop em flink in't Wurt,
»wi kam' jo süs noch vun dat Beste,
de Höhner, af, wenn lang dat durt!
Ja, vun de Höhner wull ick seggen...
As ick nahst nah de Hœkers will,
seh ick Schassür den Kopp antrecken,
un as sonn Mür so steiht he still.
Burr! burr! hen vör mi güng de Vagel,
dat heel Volk – föfteihn – meiner Seel!
Ick mak ok Für, man Dunnerhagel!
keen eenzig Hohn, keen Fedder fel.
Ih, segg ick, büst du denn behext hüt,
hest du an sonn oll Wif di schürt,
dat du din Kurn to sid di steckst hüt
un di so bandig dat mallürt?
Ick gah dunn wider nah de Koppel
un kik noch nah de Höhner mal –
dor, richtig! achter uppe Stoppel
dicht bi de Hœkers föllen s' dal.
To't Laden nehm'ck mi gor de Tit nich;
wi beid ehr nah, Schassür un ick,
dat was bet nah de Stoppel wit nich,
wu't föllt, dor höllt sonn Hohn ok sick.
Schassür de füng glik an to spören,
un as nah't Pulvermat ick grip,
seh'ck all den Hund den Kopp upböhren –
dor stünn he vör 'ne Hœkerkiep.
Ih, denk ick, is de Hund besäten?
Wat hett he dor? Wat is em nu? –
Ick stah un kik un töw noch'n bäten,
man he steiht fast up Trojedu;
förwohr, he hadd de Höhner drapen –
de Höhner, dat rök de oll Töl,
de wiren nah de Kiep rin krapen,
all sößteihn Höhner, meiner Seel!
Schassür de günst, grad as sonn Teckel
vör't Voßlock, wu de Voß in sitt.
Ick slah fix to de Kiep ehr Deckel;
wat, segg ick, deist du nu dormit?
Ick will to Hus all mit se stüren,
man as ick neger mi besünn,
wull ick dat glik eens utprobieren,
wat ick nich recht mihr drapen künn.
Ick mak de Kiep dunn apen'n bäten,
dat een to Tit man ruter künn,
un as ick mit'n Steen ansmäten,
dor burrt de Vagel enkelt hen.
Burr! flög dat, burr! – knick! knack! so schöt ick,
ick wüßt jo, dat min Og nich drög,
bet all de Höhner to min Föt ick –
keen dree Minut nehm't – liggen seg.«
De Köster kleigt sick still de Waden
un jœkt nahdenklich sick dat Kinn:
»Nee, so wat läwt nich! Man dat Laden,
Herr Förster, güng dat denn so swinn?«
Dunn röp de Förster: »Ach, wat, wecker!
Dat hürt jo up'n armer Blatt!
Wen, min oll leew lütt Hübenbecker,
wen hadd to't Laden Tit ok hatt!«
De krank Sœhn
1.
Hier, Moder! Hier is gor keen Tog;
hier achter schint de Sünn
grad as in'n Mai so warming noch,
dat's noch nich lat – du weest dat doch,
wu girn ick buten bün.
Grad hier bi üns' oll Immenschur,
wenn'ck dor so sitt un denk
un't sümmst so dichting vör min Uhr,
dat stimmt so recht to min Natur –
dor stell man hen de Bänk!
De Kirch vörbi un Kirchhoff kann'ck
mi dor so wit ümsehn,
de grote Wisch un Schapdrift lank,
de heel deep Grund noch af un mank
de Hellbarg beid de Seen.
Denn ward mi gor to schön to Mot,
as wir keen Hoor mi krümmt –
ick denk denn gor nich an den Dod,
ick meen denn, all ward wedder got,
noch ihr de Winter kümmt.
Un wenn de Sünn denn deeper stiggt
un geiht to Rüst dor still,
denn ward mi as sonn Vagel licht,
de grad sin irst Swunkfeddern kriggt
un se versöken will.
2.
Sünd dat de Kronen, Moder?
De Kronen, de dor tehn?
Furt is all lang de Adebor –
kik du! Mi is de Kopp so swor,
ick kann se so nich sehn.
Sünd dat de Kronen, Moder?
De Kronen, wat dort schrit?
Mi is, as röp een äben mal
hoch ute Luft vun baben dal –
ick glöw, dat's all ehr Tit.
Sünd dat de Kronen, Moder?
Mi drömt verlägen Nacht,
wenn irst de Kron ehr Order kreg,
wat ok min Feewer af denn tög,
denn würr'ck noch bäter sacht.
Un wenn't de Kron is, Moder!
Böhr mi min'n Kopp to Hög,
ick will, ick möt dat sülm mit sehn,
wenn se dor hoch vörœwer tehn,
ick stürw, wu'ck dat nich seg.
3.
Ach, Moder, Moder, gah nich furt
un lat mi nich alleen!
De gnäterswart oll Spenn de lurt
un rögt ehr langen Been.
Sühst nich? De gnäterswart oll Spenn –
dor löppt s' de Eck to Hög –
de kickt so nürig nah mi hen,
as wir'ck sonn arm lütt Fleeg.
Ach, Moder, Moder! Wenn du geihst,
denn schütt se glik heran
un sett't grad vör min Og mi meist
an't Hart ehr Fadens an.
Un mennigmal un mennigmal,
denn ward – denn is mi so,
as bögt ehr scharpen Tähn se dal
un bet un bet nu to.
Ach, Moder – Moder, gah nich furt
un lat mi nich alleen!
De gnäterswart oll Spenn de lurt
un rögt ehr langen Been!
Ollendeel
De Ollsch hett nu dat Ollendeel,
lütt Kamer bi den Bur'n,
nich œwerschrag, nich œwerväl –
up't Johr söß Schäpel Kurn.
Ehr Mann is dot, ehr Sœhn is dot,
beid ünner eenen Steen;
keen Kinnskind ward bi ehr noch grot,
se sitt nu ganz alleen.
Se sitt un spinnt, se spinnt un sitt,
ehr Finger is half lahm;
ehr Föt dor will't nich recht mihr mit,
se breckt woll ball tosam.
Man abens, wenn dat schummern wad,
denn hinkt se vör ehr Dör,
denn rögt sick wat, denn rögt sick dat,
as würr se jung, in ehr.
Denn führt de Post dor lank de Strat,
dor achter bi den See;
denn makt de Swager sick parat,
un dörch dat Holt blößt he.
Dat klingt so söt, so eegen jo
as Sang un Örgel her;
so nipp hürt denn de Ollsche to,
as blös' he man för ehr.
Un wenn toletz dat Hurn verstümmt,
denn kickt se nah de Stirn,
wu een bi een heruter kümmt,
dat süht se gor to girn.
Un wenn een Stirn vun'n Häben föllt,
denn föllt he ehr in't Hart;
wit ward ehr't as de ganze Welt,
hell as 'ne Altorkart.
Schüst du dat sin
Wenn allens slöppt, wen eensam dor
un hartkrank up sin'n Pœhl denn liggt
un finnt keen Og vull Slap un gor
keen Rast vör Öller un vör Gicht,
de denkt woll: Wenn du slapen künnst
een Stunn ahn Riten un ahn Pin –
Dor hür! De Hoffhund hult un günst!
Is dat din Rop? Schüst du dat sin?
De Mulwarp de smet gistern jo
up in de Kœk grad ünner'n Hird;
se tüschelten dat all sick to,
Grotvader un Marik un Dürt;
se segen witt ut alltohop,
'ne Tran hadd in ehr Og Karlin –
de Mulwarp smet! Is dat din Rop?
Schüst du dat sin? Schüst du dat sin?
Wat is dat all as Angst un Not,
as Nacht ahn Stirn, Wehdag' ahn Enn';
ach, wir't doch irst vörœwer blot,
un drögen s' in din Sark di hen!
Wat nœlst du för 'ne ewig Tit,
Dod, mit din'n Morgensünnenschin –
Dor hür! dor hür! de Ul de schrit –
Is dat din Rop? Schüst du dat sin?
He stürw
Nu, Meister, schruw He to dat Sark!
Nu, Moder, Moder, mak di stark
un drög di af din Tran!
De Wag de führ nu vör, Johann,
un Schritt för Schritt lettst du din Spann
hen nah den Kirchhoff gahn.
Wi, Kinner, wi gahn mit to Fot;
de Weg to Gott is ümmer got,
un is't sonn sworen Gang,
so swor as ick em gahn nu möt,
mi drägen doch sacht hen min Föt,
wir he noch eens so lang.
Wat freugt ick mi, as Gott em gew –
sonn eenzigst Kind hett een so leef,
wat helpt dat alltosam!
He stürw; ick bring em nah sin Graff,
Gott's Husdör is't, dor sett'ck em af –
führ to, in Jesu Nam!
Sin Hoor was gäl
Dat was inne Aust, dor frög he ehr,
wat se sin Brut sin möcht,
dunn tröck s' ehr Münd to 'ne Pünt un sär:
»Du wirst mi grad de recht!
Du hest nich Hus, un du hest nich Hoff,
un du sühst nah nicks nich ut –
din Hoor is so gäl un din Fust so groff,
sök di man 'ne anner Brut!«
»Min Fust de's groff, un min Hoor dat's gäl,
un as ick bün, so bün'ck,
man ick holl vun di so väl – so väl,
as 'ne Lewark vun ehr Flünk.
Du büst min Irst, un du bliffst min Een,
wenn du mi ok vun di stöttst;
du hest mi süs nich so stur ansehn,
man dat du't nu vergettst.
Un Hus un Hoff is all recht got,
dat geiht so wit as't geiht –
doch sög noch keen an de Hungerpot,
de wat don kann un wat deit.
Min Hoor dat's gäl, un min Fust de's groff,
un ick heww, wat een hebben möt,
de flinkste Hand up'n ganzen Hoff
un'n still un tru Geblöt.
Ick weet woll, wen di din'n Kopp verdreiht,
de kriggt di noch heel in de Sner!
Wenn din Sünn hüt noch so grell schinen deit,
din Storm kümmt morrn achterher.
He kriggt di, he is dor an nah dan,
wat büst du blind un dull!
He is all 'n halw Stieg Dirns nahgahn
un makt sacht dat Stieg noch vull!«
»Gah du man hen, wu du henhür'n deist,
ick weet woll, wat ick weet;
min Schatz den mag ick aller-allermeist,
un dat's glik got, wu he heet.
De kriggt toküm Johr sin Vader sin Stär,
wenn de Swœlk ut't Nest ruter kickt,
de kümmt vun de Solidaten her
un weet woll, wat sick schickt.
Snackst du so klok, as du magst un wist,
de Sak steiht nich so slimm;
gah du man hen, wu du herkam' büst,
du snackst mi doch nich rüm!« –
Dor sweg he still un säd keen Wurt,
still hadd he't an sick nahm'
un tröck œwer dat grot Water furt
un is nich wedderkam'.
Marik de wüßt woll, wat se wüßt,
hell schen un heet ehr Sünn;
se küßt ehrn Schatz un strakt un küßt,
so väl se mücht un künn.
Un as dat Frühjahr kem dunn ran
un't Sommer worrn wir –
dunn gew s' em all, wat een gäben kann,
mihr as ehr Hart, väl mihr.
Un as se em hadd gäben all
un de Swœlk ruter kek ut't Nest,
dor hadd he nog, un Knall un Fall
is up un furt he west.
Ehr Finster dat stünn up mennig Nacht,
ehr würr so weh, so weh –
de Wind de stödd dor rinner sacht,
man wen nich kem, wir he.
De Wind de slög de Stoppel swart
mit scharpe Hagelswäp;
de Wind de slög ehr in ehr Hart,
dat de Tran in't Og ehr löp;
de Storm de slög mit sin Hagelseiß
toschann' ehr schönes Kurn –
de Storm de ret ehr de Ros' ut dat Hoor
un let ehr man den Durn.
So set se in ehr Kamer dor
un weent un stähnt un sär:
»Wat de anner sprök, is worrn nu wohr,
min Storm de kümmt achterher;
sin Fust was groff, un sin Hoor was gäl;
he hadd, wat een hebben möt –
een Hart vull Leew, 'ne ihrlich Seel
un'n still un tru Geblöt!«
De Kronen
De Kronen trecken hoch dor œwer'n See,
de Metten flüggt un spinnt de Stoppel in;
so witt is dor dat Feld vun, as wir't Rip
un Frost un Snee. Dat blänkert in de Sünn,
grad as witt Sid deit anne Dodenkron,
de ünner Glas an de Churpiler hängt
dicht bi de Örgel, wenn de Sünn se dröppt
dwas dörch dat Altorfinster Sünndag morrns.
Krank liggt de Ird dor as 'ne schön jung Fru,
de se to Bedd heww' bröcht, as ehr Stunn kem,
un de't Melkfeewer œwerstahn nich kann,
tosam dorœwer breckt un starben möt
un selig, still un gottgefällig starwt:
Se weet, ehr Kind dat œwerläwt ehr doch,
dat liggt vull Läben in sin Bündeln dor,
as inne warme Weeg, in Fack un Timmer.
De Kronen trecken hoch dor œwer'n See.
Klamm hängt dat Lof un matt an Telg un Twig;
de heel oll Wold steiht irnst un stumm un still,
so still un trurig dor un in sick kihrt
as een, up den mit eens dat Unglück kem
un de nu noch sick nich to faten weet.
De Sük is braken in sin hoges Hus;
sin Kinner fallen vör em een bi een
un ligg' nu stif, verschrümpt as Liken vor,
de unnod un vull Elenn storben sünd.
Un wu sonn arm lütt Blatt noch grön sick höllt,
dat söcht so ängstlich nah de Sünn, as wenn't
verklagen wull de bös' oll Nacht bi ehr,
Ruhrip un Frost un Hagel, Storm un Wind,
de em so nürig nah de Görgel fat'
as hungrig Wülw dat Aulamm in de Hörd.
De Kronen trecken hoch dor œwer'n See.
De Grund de dampt, un de grag Dak de stiggt
hochup un treckt dor œwer'n Hellbarg hen,
as wir een Dörp dor achter af wu brennt
un swält nu noch un rokt in Schott un Asch.
So matt un bleek un œwernächtig süht
de Sünn up all de Starbensangst vör ehr,
as künn s' dat Elenn gor nich af mit sehn,
as ob de lüttst Grashalm, dat lüttst lütt Blatt,
dat dor to Enn nu geiht, so leed er ded,
as wir't 'n Kind, dat noch nich spräken kann
un all sin Leed man mit de Ogen klagt.
De Sünn süht in den Dod bedröwt as een,
de gor to girn, wu girn nich! helpen ded
un den an sin warm Hart so deep dat geiht,
dat he dat mücht un doch nich helpen kann.
De Kronen trecken hoch dor œwer'n See,
un wat dor schrigt, dat is de Kron ehr Rop.
Sühst du? Dor trecken s' furt in Reeg un Gled,
as Mannschaft hen, de Order krägen hett
un de nu afmarschiert ut't oll Quartier
vörwartsch de breede Landstrat lustig lank;
se weet' dat woll, ehr Disch is wedder deckt
un vull un riklich deckt, wuhen se gahn.
Is't ok'n got Stück Wägs, dat vör ehr liggt,
un möt dor mennigeen an glöwen ok –
wat se torügg hier lat', is bitterbös,
dat wir för se so hart un slimm un leg,
as för de Armot is de düer Tit,
sonn Not, as Sük un Hunger för üns Minschen,
sonn Not, as sacht de Krieg üns oft all bröcht,
de, wat de Fräden sport hett, rowt un frett.
De Kronen trecken hoch dor œwer'n See.
Wi hak' un plögen, mäuhn un extern üns
vör Däu un Dag' bet in de dakig Nacht;
wi peddn un lopen, rönnen, trizen, schuhen,
de een den annern stöt wi, wen toirst
ankamen deit, man wi weet' sülst nich, wu.
Wir ok üns Harwst un Winter lang all dor,
wi don, as kem de Aust üns all noch mal,
as künn wi nog nich af dor all vun kriegen.
Den Metten sehn wi nich, de Stoppel nich,
de Kron, de sehn wi nich, de vörwartsch treckt,
un för de Kron ehr Rop dor sünd wi dof –
bet dat üns' Order kümmt. Wi sehn nich to,
wat för de Fohrt üns' Flünken stark nog sünd;
kümmt Tit, so meen wi all, denn kümmt sacht Rat.
De Tit de kümmt. Hür, hür, de Kron de röppt!
Un schüll ick ihrer vun di gahn
Un schüll ick ihrer vun di gahn,
dat makt mi gor to bang;
am leewsten güng'ck mi di tosam
den letzten sworen Gang.
Ick heww mi so, üns' Herrgott weet't,
an di, Hannjochen, wennt,
dat schütt mi up min Hart so swer,
wenn üns de Dod nu trennt.
Un schüll ick ihrer vun di gahn,
as wi dat denk' all beid,
denn wäs' man nich so trurig, Hans,
dat do mi nich to leed!
Denn töw ick in min Graff so lang,
Kannjochen, bet du kümmst
un as din oll Brut af mi halst
un mit to Gott mi nimmst.
De vörnähm Gast
Min Sœhn, pedd nich so hart,
pedd up nich vull so fast!
De Däl un Sahl de knackt un knarrt,
un hier is'n vörnähm Gast;
de is hüt af hier stägen,
dreggt up sin'n Kopp een Kron –
üm din leew Moder wägen
möt wi em Ihr andon.
Mak apen du man sacht,
ganz sacht de Kamerdör,
dor kannst em sehn in all sin Pracht,
he steiht an't Bedd bi ehr;
sin linke Knakenhand hett
he up de Stirn ehr leggt,
he swiggt – man nah den Kirchhoff wist,
min Sœhn, he mit sin recht'!
Marik
Du sühst jo so bleek un so leg, Marik!
Wat sühst du so nüsterbleek!
Wat söchst du dor achter den Mœhlendik –
dor ünner dat Schelf bi de Eek?
Segg, is dor wat an – wat an, Marik!
Is dat wohr, wat se vun di seggt?
Nah de Aust dor segen wi all dat glik,
dor was wat mit di nich recht.
Du haddst all lang nich mihr lacht – nich lacht,
un wat du gor nich mihr süngst,
wenn's Abens mit din Melkendracht
du nah de Rägel güngst.
Du kregst sonn Krink um din Og, Marik!
So drang un so vull würr din Schick,
un den Smitt sin Dürt un den Möller sin Fik
de tüscheln nu to wat sick.
Un wat se to sick tüscheln don,
dat is een gräsig Wurt,
Herr du mein Gott un Jesu Sohn –
't will œwer min Tung nich furt.
Din Og is so holl un boll, Marik!
Un din Lucht de halst du so swer,
so gräsig sühst du mi an as 'ne Lik,
de sülst sick 'n Leed ander.
Du sühst jo so leg un so bleek, Marik!
Du sühst jo so nüsterbleek!
Wat söchst du dor achter den Mœhlendik
bi't Schelf dor un de holl Eek?!
De oll Eek
De Holtwohr hett 'ne Eek afslahn
bi'n Ambarg dor an'n Soll;
väl hunnert Johr hadd de dor stahn,
un dat he s' slög, hett nödig dan,
se was all holl un boll.
Man mi, mi sleiht dat swer an't Hart,
wat nu de Drumm dor liggt.
Ick was so in den Bom vernarrt,
mi ward dat vör de Ogen swart,
dat is 'ne Tran, de stiggt.
Mi is, as ob mi nu wat fählt,
as leg min letzt Fründ dot.
As Jung heww ick min Spill dor spält,
min irst Pip smökt un Quäken swält
un Tüffken bradt to't Brot.
Nahst dröp mi Wendelk bi de Eek,
wenn't an to schummern füng;
dor was dat Moß so dicht un week,
dor set wi dal un klœnt' un sprök',
grad as üns' Hart üns güng.
Un hadd ick hakt un ägt, denn set
ick girn dor in dat Gras
un drögt mi vun min Stirn den Sweet
un dacht so dit un dat un et,
wat in min Kiep grad was.
Nu bün ick olt, ick kann nicks mihr,
min Hand un Arm is swack.
All lang liggt Wendelk in de Ir;
ick mücht man, dat ick bi ehr wir,
ick warr all gor to fack.
Ick mücht, de Holtwohr kem un säd:
»Na, kumm man her un sök,
wenn morrn den Block se sag', söß Bräd –
dat is all, wat di nödig ded –,
oll Mann, di ut diß Eek!«
Möllergesellen
Dor prügeln de Möllergesellen
dor baben all wedder sick af;
nu will ick di mal wat vertellen,
un sünd't ok man olle Kamellen
un dösch ick man leddiges Kaff.
De Winter – de Winter de kümmt nu,
un wenn vör din Dönsk he nu sitt,
dat pickelsteenkolt is dor buten,
denn kriegen witt Blömers de Ruten,
witt Blömers as Lilgen so witt.
Un schint denn de Vullmand dor achter,
denn blänkern de Ruten so blank
in richtige Eddelsteenpracht se,
denn blitzen so hell in de Nacht se,
as wiren rod' Rosen dormank.
Un bullert denn lustig din Aben,
is warm dat, wu dull dat ok friert,
ründüm di un ünnen un baben,
un wust denn den Winter nich laben,
denn büst du sonn Winter nich wirt.
Dor prügeln de Möllergesellen
dor baben all wedder sick af;
nu möt ick di noch wat vertellen,
un sünd't ok man olle Kamellen
un dösch ick man leddiges Kaff.
Din Winter – din Winter de kümmt nu.
Kik, wu up din Schullern he sitt!
As wirst du'n richtigen Möller,
so hett all instöwt di dat Öller,
so witt büst, allœwer so witt.
De Frost de hett snurrig väl Blömers
di malt üm din Ogen un Münd;
'ne kakelsnaksche Ort Bläder
hett teekent dat rusig oll Wäder
grad œwer din Branen di ründ.
De Blomen de sehn all so duff ut,
un säd ick: smuck laten se di,
un wat as'n Struß se utsegen,
denn müßt as'n Spitzbow ick leegen,
un denn wir keen wohr Wurt dorbi.
Brennst achter din Ruten in'n Aben
du œwerst dat richtige Holt,
is hell in din'n Kopp di dat baben,
denn wœl wi din'n Winter di laben,
denn büst du, denn würrst du nich olt.
Un gläuht gor din Hart dor noch achter,
denn blänkern de Blomen so blank
in richtige Eddelsteenpracht se,
denn blitzen so hell dörch de Nacht se,
as wir'n rod' Rosen dormank.
Dor prügeln de Möllergesellen
dor baben all wedder sick af;
dat müßt ick di doch man vertellen,
un sünd't ok man olle Kamellen
un dösch ick man leddiges Kaff!
Ruhklas
Dannbömeken, Dannbömeken
dat stünn dor deep in't Holt,
dor achter mank de groten Böm,
bet dat sin Enn de Sommer nehm
un bet de Winter wedder kem,
so rusig un so kolt.
Dat was Hilgabend, was Kinnjes.
De Storm de hult so dull –
grad as sonn hungrig Wulf so bös,
so iwrig fohrt he dörch de Schnees',
as ob he Murd un Dotslag blös'
un allens fräten wull.
De groten Böm de schüddten sick –
dat güng dörch Bork un Bast.
Dunn säd de alleröllst oll Eek
to ehr negst Nahwerbom, de Bök:
»Du sühst denn rein so klamm un bleek,
as ob du basten schast!
Süh, neger sünd't dreehunnert Johr,
dor hadd wi grad sonn Küll;
ick weet, dunn stünnst du noch nich dor;
dor was dat rein so kolt, förwohr –
as ob de Wold mit Hut un Hoor
up eens verfreesen schüll.
Dat knallt, as wir dat grot Driwjagd,
de Forst dörch œwerall;
dat was 'ne gor to slimme Nacht,
de Frost de hadd sonn grausam Macht,
de stiwsten Böm, ihr een dat dacht,
de basten mit sonn Knall.
Dunn stünn de heel Nurdkant in Für,
as set dor de rod' Hahn
hoch baben hoch up de oll Ir,
as ob dat ut mit ehr nu wir,
as schüll s' de annern Stirn to Lihr
in Schimp un Schann vergahn.
As nahst dat wedder Frühjohr würr,
dor was dat Elenn grot;
vun de oll Böm dor stünn de drürr
in Bork un Bast as drög as Schürr,
verspakt de Telgens, mör un snirr,
un all dat Jungholt dot.«
Dannbömeken, Dannbömeken
dat hadd dat af mit hürt;
dunn würr so angst em uppe Stär;
as Hagel kolt, Istappens swer,
as Metzers scharp vun haben her,
so felen dal de Würt.
Dannbömeken! Dannbömeken!
Un ihr dat Morrn noch ward,
denn fött de kolle Dod di üm
un treckt di Kron un Nadel krümm
un ritt di an din Wöttel rüm
un makt di stif un swart.
Min arm oll lütt Dannbömeken!
Wenn't Frühjohr wedder kümmt,
denn wunnern sick, verwunnern sick
Swinägel, Has', Katteeker, Rick,
wu drög du würrst un swart as Pick,
wu nakt un wu verschrümpt.
Denn schugen, grugen sick vör di
din goden Frünn sick all –
Stiglitsch, Blagwäpstirt, Heister, Fink,
Winvagel, Schacker, Droßel, Münk,
samst Schnarr un Zipp un Rothüting,
Kuckuck un Nachtigall.
Denn flüggt blot de oll Nägenmür
ganz sachting nah di rup,
sitt baben dor in eenschen furt,
un ob den heelen Dag dat durt,
un lurt un kickt un kickt un lurt
de lütt Grotjöchings up.
Denn slickt de Voß sick nah di ran,
sacht, as de Deew dat don,
un fangt dor still to kratzen an
un gröfft 'ne Kul, so flink he kann,
un purrt dicht bi di, oll lütt Dann,
sick in sin stahlen Hohn.
Nahst plückt din Nadels sick de Wind
un streugt se dörche Wold –
as hadd se dinen Dod di günnt,
krüppt denn de Adder hen, de blinn',
wu du so lang hest stahn, un sünnt
sick achter'n Poggenstohl.
Min arm oll lütt Dannbömeken,
un is dor gor keen Gnad?
Büst noch so jung un smuck un schön,
so orig büst du antosehn,
so drall un stur, so frisch un grön –
wu schad üm di, wu schad!
Dat's bitter, wenn een starben möt,
man, ach! wu hart, wu hart,
wenn een so jung kümmt vun sin Föt,
wu't bäten Läben noch so söt
un vull dat Hart is, vull un heet
un in sin Gück vernarrt.
Dat's bitter, wenn een starben schall,
un hadd he riklich hatt
dat Öller, wu de Wöttels all
verolmt sünd un de Bom doch ball
hüt oder morrn vun sülst to Fall
kümmt, Stamm, Bork, Telg un Blatt.
Un denn sonn bitterbösen Dod!
Du kümmst, lütt Bom, mi vör
as sonn arm Gör, dat nakt un blot
de Landstrat lank in Angst un Not
sick släpt un gnagt an schimmlig Brot,
wegjagt vun jede Dör;
as sonn lütt arm verlaten Gör,
dat in de Afsid krüppt,
wil de oll bös' Steefmoder ehr
den Dod günnt un ehr girn toleer,
wenn nümms dat seg, dat Legst ander,
dat een'n an't Läben grippt.
Min arm oll lütt Dannbömeken,
un is dor gor keen Gnad?
Büst noch so jung un smuck un schön,
so orig büst du antosehn,
so drall un stur, so frisch un grön –
wu schad üm di, wu schad! –
Dunn knarrt un gnurscht un quiekt de Snee;
dunn kem de Holtwohr gahn –
sin Waterstäwel hoch an't Knee,
sin dicken Flausch vun Kordure,
sin Voßklott œwer't Uhr hadd he
all will un woll andan.
Grad lanke Schnees' dor kem he her
nah den lütt Dannenbom,
as ob he den sick söken der,
un tröck sin'n Knickfang ute Scheer
un bögt halfwägs sick dal un sner
den Bom af Span un Spon.
Afschüdd he ute Kron em flink
den Snee un Ruhrip dunn,
upböhr he sick dat smuck lütt Ding
un lacht sick still vergnögt un füng
vör sick to fläuten an un güng
dwas dörch dat Holt dorvun. –
Dor in de Dönsk wat's dat för'n Larm
in dat oll Jägerhus?
De grot Stuw is hell, blank un warm,
de Holtwohr hett sin Fru in'n Arm,
un grad as sonn will Immenswarm
towt dor dat Görengrus.
Ruhklas hett klingt! Ruhklas hett klingt!
Hurra! As Küselwind,
wenn't wädert, rönnt, hüppt, danzt un springt,
hallot, jucht, krischt dat, lacht un singt,
wat mi he bröcht, wat di he bringt –
wu selig is sonn Kind!
Dor stünn vull Staat Dannbömeken,
as drög't sin Hochtitstüg,
blank in sin Kron 'ne güllen Fahn,
mit siden Bänners angedan,
un rod un gäl Waßstapels stahn
em hell up jede Twig.
Wat dreggst för snacksches Awt, lütt Bom!
Vun Appel, Backbeer, Plumm,
vun Honnigkoken, grot un lütt,
vun Päpernœt, vun brun un witt,
un Saffranpöppings vull he sitt,
un weck sünd scheef un krümm.
Nicks fählt dor, wat dor an sick hürt,
nich Knarr, Fläut un Trumpet,
Popp, Klœterbüß un Stäkenpird,
de Wag' nich, wu de Popp in führt,
Nœtknacker, Trummel, Pött un Bürt,
nich Sabel un Musket.
Dannbömeken, wat büst du rik –
wat deist ehr all to god!
Nich Fibel fählt, nich Bibel, kik,
för Hans un Korl un för Marik;
för Krischan un de krusköppt Fik
de Tagel nich un Rod.
De Holtwohr strek sin swarten Bort
un strakt sin smuck lütt Fru:
»Min Wihnachtsbom hett ok sin Ort,
dor hett üns' Herrgott nicks an sport –
min Wihnachtsbom«, säd he, »nich wohr?
oll Ollsching, dat büst du!«
Dunn kek se rupper nah ehrn Mann,
ehr Og dat würr so grot,
dat würr ehr vull bet an den Rand,
löp œwer up ehr siden Band,
se säd keen Wurt, sin ruge Hand
de drückt un küßt se blot. –
Dat was Hilgabend, was Kinnjes;
de Sto m de hult so dull,
grad as sonn hungrig Wulf so bös,
so iwrig fohrt he dörche Schnees',
as ob he Murd un Dotslag blös'
un allens fräten wull.
Dat knallt, as wir dor grot Driwjagd,
de Forst dörch œwerall;
dat was 'ne gor to böse Nacht,
de Frost de hadd sonn grausam Macht,
de stiwsten Böm, wen hadd dat dacht,
de basten mit sonn Knall.
Man in dat oll lütt Jägerhus
hadd nümms nich dorup acht.
Ruhklas hett klingt! Ruhklas hett klingt!
Dat rönnt un hüppt un danzt un springt,
hallot, jucht, krischt un lacht un singt
den Storm still, warm de Nacht.
Dannböming dat stünn still un schön,
as Altorlichter stahn,
so hell un blank un frisch un grön,
as ob de Sommersünn dor schen,
de Vagel Nachtigall dor kem
un füng dor an to slahn.
As freugten dor mit em as sünst
sin god' Frünn all nu sick,
Stiglitsch, Blagwäpstirt, Heister, Fink,
Winvagel, Schacker, Droßel, Münk
un Schnarr un Zipp un Rothüting,
Katteeker, Has' un Rick. –
Du rusig Storm, du Winter hart,
kamt ji man Arm in Arm,
de een in Witt, de anner swart,
un nähmt juch hen man beid jug Part!
Sonn rechtes, echtes Minschenhart,
Dat blifft doch grön un warm.
Un wat dor föllt un sick verfarwt –
wat hett dat all för Not!
Un wenn de heel oll Welt verdarwt –
wat! Meenst du, wat dat Hart mit starwt?
Dat Hart hett ok den Himmel arwt,
dat läwt un blifft nich dot!
Dat's grad, as een dat dröppt
Een Johr is kort, een Johr is lang;
för weck Lüd, je dor löppt't,
för anner humpelt't lahm un krank –
dat's grad, as een dat dröppt.
De dor möt slawen Nacht un Dag,
wil dat de anner slöppt,
to don nicks brukt un ok nich mag –
dat's grad, as een dat dröppt.
Hans treckt sin Klott un makt sick krümm,
wenn oll dumm Krischan röppt,
un Hans hett lihrt wat – na, wurüm?
Dat's grad, as een dat dröppt.
Din ganze Forst schütt rank un slank,
min eenzigst Wid ward kröppt –
dor lett sick nicks bi don, seggt Pank,
dat's grad, as een dat dröppt.
De een de kriggt 'ne güllen Kron,
de anner de ward köppt,
un deenten beid för't sülwig Lohn –
dat's grad, as een dat dröppt.
Di bringt dat grote Loß de Jur
in't Hus, wil mi he schröppt,
du warst nu Graf un ick bliw Bur –
dat's grad, as een dat dröppt.
Olljohrsabend
Ball is de Wiser nu, de grot,
up twölw all wedder hen,
un is he't, is dat Olljohr dot,
jung ward dat Nijohr denn.
Wen weet, wat dor all vör een'n liggt,
ihr't wedder geiht to Enn;
wu got dat mit een'n ward, wu slicht –
wen hadd vörut dat kennt!
Dat heet, wen mit sin eegen Tehn,
sin Slarp koppœwer smitt
Slag twölw tonacht, de kann dat sehn,
wu lang dat Hus em litt.
Un wenn sin Schoh wist ute Dör'n,
rut möt he toküm Johr;
un wenn sin Hacken liggt nah vörn,
blifft he för't irst noch dor.
Dat heet, wen an sonn Teeken glöwt,
wat de sin Teeken kriggt.
Een niglich Frag is sacht verlöwt,
wenn't achterher ok drüggt.
Dor seggt de Klock all an – Herr Je!
Flink af de linke Schoh!
De kümmt vun't Hart – nu sleiht't! Een – twee –
dree – flink! Nu smit ick to!
Nu kik! Wat is mi dat? Nu bün
so klok ick as sonn Klas!
De Schoh de wist nich rut nich rin,
liggt bi den Süll fördwas.
Na, kumm dat, as dat kamen schall,
kumm glatt dat, kumm dat krus –
na, Gott sin Sägen œwerall
in Dönsk, Schün, Kamer, Kaw un Stall
för di, oll Schultenhus!
Prost Nijohr!
Dor singt jo vun den Morrnstirn wat
dor vun de Landstrat her –
kik, Moder, is de Krendschol dat?
Hans, mak dat Dur up ehr!
Un wen üns hüt Prost Nijohr! bringt
un dorto sonn schön Leed üns singt,
in Gottes Jesu Nam'
is he mi hier willkam'.
Na, Moder, gah man hen un hal
ehr orig Brot un Speck
un stell'n Kros mit Warmbier mal
in't Rühr ehr inne Eck,
do ok'n bäten Honnig mank –
de Snee liggt deep de Landstrat lank,
de Jungs sünd half verklamt,
dat sünd twee Mil se kam'.
Lang œwerst irst den Slœtel her,
den Slœtel to min Schapp!
Ick meen, 'n Daler gäw wi ehr,
een Markstück wir to knapp.
De Rogg de lohnt un stiggt in'n Pris'.
Süh, dorför bün ick Schult, Lowis'!
Dat weest du, Moder, jo –
wat schüddst den Kopp du so?
Na, Jungs, nu halt eens orig ut,
as wir'ck de Suprindent,
recht ute Bost un vull un lut
vun Anfang bet to Enn!
Dat de Kalfakter Takt recht höllt
un nümms nich ute Tonort föllt,
dat Moll mi nich versitt –
paßt up, ick sülm sing mit!
Süh, dat hett orig woll mi dan,
dat heet'ck mi noch'n Leed!
Un as dat gahn schall, hett dat gahn –
man, Jungs, dat ji dat weet't
un achter't Uhr juch schriwt, dat Moll
dat gung noch nich so, as dat soll,
ji tröckt to dull vun Ledder –
na, œwer't Johr kamt wedder!
Adschüs
Du hest mi so väl Fründschaft dan
un büst nu so wit mit mi gahn
dörch Nacht un Dag un dick un dünn,
nu wi'ck di all, wat got is, günn'n –
ick segg di nu adschüs!
Torecht heww ick wat Origs klœhnt,
kann sin, toväl ok vor di drœhnt;
na, jede Vagel fläut't sin Leed,
so as he nah sin'n Snabel heet –
ick segg di nu adschüs!
Wi gahn nu all beid hier vuneen,
wen weet, wat wi üns weddersehn,
wen weet, wat du dat tweete Mal
ok stiggst mit mi de Landstrat dal –
ick segg di nu adschüs!
Wen weet, wat ick ok Order krieg
un wider gah un wider stig;
ick häng min'n Handstock an de Wand
un schüdd di, Broder, nu de Hand
un segg di nu adschüs!
L'envoy
Dor tüht een düster Wäder up,
südwest de Häben glimmt!
Dat lücht't un leit un dunnert dor,
wenn dat man up nich kümmt!
Dor's Hagel in vun eegen Ort,
de's blag un swor as Bli –
un wenn't so neg herannerfohrt,
denn kümmt dat up, ihr een sick wohrt,
denn treckt't nich mihr vörbi.
Hell klingt dat vun dor ünnen her
as Trummel un Trumpet
un drœhnt, grad as Kanonen swer,
as Büß un as Musket.
Na, man nich bang! Wat kümmt, dat gellt!
Üns' oll Land Mäkelbörg
geiht mi di, Landsmann, ok in't Feld
un hett to rechte Tit sick stellt
un sleiht mit Gott sick dörch.
In Rostock vor de Breede Strat,
dor steiht'n hogen Steen,
un up den Steen steiht een Soldat,
un den kennt jidwereen;
de was echt mäkelbörger Blot,
un de verstünn den Kram,
de hülp üns eens ut all üns' Not,
dat's ewig schad, dat de is dot,
un Blücher is sin Nam.
De hadd sick Anno dürrteihn lihrt,
as grad sonn Wäder wir,
een Wurt, dat's dusend Daler wirt,
nee, mihr as Geld, väl mihr!
Dat Wurt, dat dunn he spraken hett,
drew ball dat Wäder furt –
een Hundsfott, wen dat je vergett
un wen sick dor nich up verlett,
un Fluschen heet dat Wurt!
Denn schenkt de leew Gott sacht noch mal
dat, wat üns nödig deiht,
sonn rechten echten General,
de ok sin'n Kram versteiht.
Denn snall wi üns den Sabel an
un ströp üns up de Brok,
all wat de Plemp man böhren kann,
un kœn' wi denn noch fluschen man,
na, je denn fluscht dat ok!
Nahklapp
Nu heww se richtig Fräden makt,
un all schri'n nu hurra!
Irst würr sick kratzt, nu ward sick strakt –
wen weet, wat nu kümmt nah.
Dat's jo sonn Ulenspeegelkram!
Wu is dor de Verlat?
Dat kann noch gor to snurrig kam',
holl wi nu üns nich recht tosam
un för't Ünwäder prat.
Un wat sonn rechten Schapskopp is,
de prœtelt nu irst recht
un deit sin Mul up ganz gewiß
un schriggt: Heww'ck dat nich seggt!
So müßt dat kam', as nu dat kümmt –
nu ward't all wedder got,
nu ward üns sülm keen Hoor nich krümmt,
nu sehn wi all, wu schön dat stimmt
vun'n Kopp bet up'n Fot.
Man wen sin Ogen apen hett,
de swiggt noch'n bäten still,
de köfft vun sülm sick nich un lett
verköpen sick keen Brill. –
Wat is nu witt? Wat is nu swart?
Un wat is nu recht los?
Na, wenn de Voß irst huchlig ward
un hüppt un häwelt mit sin'n Start,
denn trugt em man – de Gos.
Fastelabendspredigt för Johann, de Nah Amerika Furt Will
(1855)
Ps. 37, V. 3
Johann, blif hier – blif hier, Johann!
Wat wist du in Amerika!
Blif hier, wenn ick di raden kann;
besinn di doch un denk eens nah!
Du seggst, di hölt nu keen Spann Pir,
noch vör de Aust denn schall dat furt:
denn dat's doch hier all nicks nich mihr –
Amerika, dat is de Urt!
Du seggst, dat du hier racken möst
un slawen möst, Johr in Johr ut –
dat in dat Dörp keen Pird du weest,
sau lat noch ran, sau tidig rut;
wat du ok in dei Sälen liggst,
di afmarachst un an di spannst –
wer weet, wennihr du Hüsung kriggst,
wer weet, wennihr du frigen kannst.
Weet Gott, dat du dat suer hest!
Dat is woll wohr, dat is woll wiß;
doch hest du ok dat Allerbest:
Gesundheit, de von Isen is.
Een ihrlich Blaut hest du dorbi,
un ihrlich hett noch nie verdarwt –
un noch up eens verlat du di:
dei Gäus gaht allerwägen barft.
Un wer man will, un wer man mag,
de sleiht sick ok bi uns noch dörch,
de kümmt ok œwer'n legsten Dag
woll weg in oll Land Mäkelbörg;
de brukt nich in de wide Welt
un in dat Blag' irst rin tau gahn –
wenn he sin Sak man schicklich stellt,
blifft up sin Been ok hier he stahn!
Un geiht't nich all sau, as dat schall
un as du müchst – kümmt Tit, kümmt Rat.
Wer fast steiht, kümmt nich licht tau Fall,
un keen Aust kem noch vör de Saat;
un sühst du ok nich Stig noch Steg
un weest nich mihr, ob hül ob hott –
man drist grad tau! Dat is de Weg,
denn kümmt dat Glück, dor helpt di Gott.
Denn kümmt't oft bäter, as du dacht,
denn sleiht up eens di allens in,
denn dreiht sick dat, denn treckst du sacht
noch in den besten Katen rin;
kriggst Stall un Goren, Gaus un Kauh,
Fru, Jören, Hohn un Hahn un Swin,
büst achterher vergnögt dortau,
kannst anners du vergnögt man sin.
Doch kümmst du nah de anner Sit
von dat graut Water, glöw du man,
dor helpt ok wider nicks as Flit,
möst du noch eens sau dull heran.
Dor ward dat Smolt up't Brot ok gragt,
wenn eener noch sau flitig plögt;
dor is keen Minsch, de nah di fragt,
üm di den lütten Finger rögt.
Dor rackt een jeder för sick sülst,
un dor heet klauk, wer düchtig lüggt
un wer sick hœgt, wenn up dat düllst
he di beschummelt un bedrüggt.
Dor heet dat: Help di sülst un süh,
wur dörch du kümmst un wur di't glückt!
Wat schert un deit dat uns, wur di
din Stäwel knipt, din Schauh di drückt!
Dor is all mennig, meenigeen –
un keen Minsch hülp von alltausam' –
von Schauh un Kittel, Strümp un Been
un achter'n Tun tum Starben kam'.
Un mennigeen de sitt noch dor,
denkt Nacht un Dag nah Hus torügg,
kem wedder œwer't Water gor
un gor tau girn – he kann man nich.
Dat is, as wenn utwussen Böm
man utgröfft un ümplanten deit,
de quint sülst in den besten Lehm,
un hewwt se noch sau gaut sünst bleuht;
dat is, as wenn 'ne Stark man drifft
von'n Dreesch herin in Wisch un Brok –
wenn se dor stört't un dot dor blifft,
wat Wunner ok – wat Wunner ok!
Denn sittst viellicht, wer weet wur bald,
du ok, verraden un verköfft,
in sonn amerikansche Wald,
as vör di väl all säten hewwt –
un denkst, dat ick dat sau hier drap,
dat is min Straf, viellicht min Dod;
wuarüm wir ick ok sonn oll Schap
un sprüng dei Hamels nah in'n Sot!
Denn denkst an din oll Dörp sau girn,
wur oft du dor hest eggt un seiht,
wat dor för schäune Käuh doch wir'n –
un wat de Weit se woll all meiht?
Un as du noch den dullen Hingst,
den bleßten, ünner Sadel redst –
un as du Mai noch halen güngst
un mit Marik noch danzen dedst;
un denkst, was dor ok väl man schlicht
un künn dor bäter wäsen väl
un was de Arbeit ok nich licht –
man leg doch up'n warmen Pœhl.
Du wüßt doch dor, wuaran du wirst,
dor was doch Rat, dor was doch Hülp,
dor kem doch Gotts Wurt noch tauirst
un hadd doch jede Pott sin Stülp.
Un geihst du weg un dröppst dat gaut,
as dat dor weck woll drapen mœgt,
denn isern Blaut un isern Maut
de slahn den Düwel allerwägt –
wat helpt dat all! Taufrädenheit
de waßt nich West, de waßt nich Ost,
de waßt, sau wit een Minsch ok geiht,
doch narrns as in sin eegen Bost.
Du seggst, wat höllt di hier? Johann!
Du wist nu nah Amerika –
kik doch din'n ollen Vader an!
Fröggst nicks nah din oll Moder nah?
Un wenn se ok nich Hoff un Veh,
nich Wisch un Feld up di verarwt –
sonn oll Lüd deit dat gor tau weh,
wenn wit von ehren Sœhn se starwt.
Dat Öller is all sau sau kolt;
un hewwt sei ok ehr Ollendeel,
dat is sau eensam, wenn man olt –
dat is nich half, dat is nich heel.
Dei Knaken lahm, sau fack dei Arm',
de Gicht de sitt in Hand un Tehn,
di früst – un sittst du noch sau warm,
du sühst – un kannst doch recht nich sehn.
Dat is 'ne gor tau lege Tit –
doch ach! wur leg – doch ach! wur leg,
wenn man een Kind hett, dat sau wit,
wit weg von sin oll Öllern tög;
sau wit – man süht em nie nich mihr.
Wur lang ward denn de Happen Brot!
Sonn oll Mann wünscht sick in de Ir',
sonn oll Fru mücht woll, se wir dot.
Keen Kinnskind sett't sick up sin Knee,
keen Kinnskind sitt up ehren Schot;
ehr Og ward ümmer fucht, wenn se
man hürt von Brut un Brüjam blot;
se möt an di denn denken glik,
wen se di günnen deit as Fru:
keen Dirn geföllt ehr as Marik,
de nehm di woll – doch wur büst du?
Un wenn dat Fierabend wad
un all Lüd sitten vör de Dör,
denn sünd ehr beid' de Ogen natt –
wer klœhnt mit em? Wer klœhnt mit ehr?
Wer spreckt för se een gaudes Wurt,
wenn't nödig deit, mit rechte Schick?
Ehr Sœhn, ehr eenzig Sœhn is furt,
un nümms nich sünst de rüppelt sick.
Un kümmt de Dod tauletzt un nimmt
se weg, denn is dat grad noch sau;
wer sorgt denn för dat Sark? Wer kümmt
un drückt ehr sacht de Ogen tau?!
Kik doch din'n ollen Vader an!
Fröggst nicks nah din oll Moder nah?
Nicks nah Marik? Blif hier, Johann!
Wat wist du in Amerika!
Aus dem Nachlass
(1854)
De Knakenhauermeister Timm
de was sau klok grad as 'ne Imm,
sau klok, Fläuh künn he hosten hür'n.
He säd, he hadd man sullt studiern,
he hadd dat tum Senator bröcht
un tum Professor von dat Recht.
He kennt dat allens von de Akten,
von de Komtehts un de Kuntrakten,
Konkurs un Testaments un Pakten,
von de Replik un de Duplik,
dat seg he dörch, dat wüßt he glik.
Ja ja, Herr Timm was gor tau klok,
un in den Utschott set he ok,
un all de Utschottbörgers säden:
»Je Timm, den lat ji man tofräden!
Fustdick hett de't achter sin Uhren,
de weet Bescheed, un em to buren,
kann eener noch so früh upstahn,
Timm ward em doch een Knippschen slahn.«
Moder singt
(1855)
Slap, Kinning, slap!
Dor buten Wisch un Brok un Bäk
de liggen ok warm ünner Bedd un Däk
un Büren blank un witt,
bet dat de lütte Lewark kümmt
un Kiwits schriet un Immen sümmt
un bet de Fleeder schütt.
Slap, Kinning, slap!
Dat's ganz gewiß, dat, wenn du slöppst,
in'n Drom du luter Engels dröppst,
de mit di spält un lacht,
de Appels di un Plummen bringt
un Läuschens weet, di vör wat singt
de heele, leewe Nacht.
Slap, Kinning, slap!
De söten Dröm verfleegen flink,
du armes, lüttes Minschending,
wur bald sünd de vörbi!
Denn singt di Möding nicks mihr vör
un weegt di in, du sötes Jör,
un sitt un wakt bi di.
Slap, Kinning, slap!
Denn fleegt de Engels all to Hus
un kamt nich mihr mit Blomenstruß,
mit Läuschen un Gesang.
All fleegen furt se bet up een,
de blifft, de lett di nich alleen
din ganzes Laben lang.
Slap, Kinning, slap!
Ja, de hölt ut un blifft di tru,
bet dat an't Starben geihst eens du.
Man deist, wat got em dücht –
wat he di rad't, is jümmer recht,
glöw du man, wat din Möding seggt.
de nicks nich vör di lüggt.
Slap, Kinning, slap!
Denn höd di jo, dat is min Irnst,
dat du em nie un nie vertürnst,
em jo to Willen büst,
dat he di ok nich noch verlett,
as he all väl verlaten hett,
de dan ehr eegen Lüst.
Adebor
(1855)
Wat hest dor verloren
hier achter in'n Goren?
Dat is all so lat.
De Mand de makt äben
dor ünnen an'n Häben
för de Nacht all sick prat.
Dat is jo glik nägen.
To Wim is stägen
lang Hahn all un Hohn.
Wat snückerst, wat slickst du?
Wat lurst un wat kickst du?
Wat hest hier to don?
Du peddst jo so sacht up,
as wirst man bedacht up
gefährliche Knäp;
as künn't di verdreeten,
kreg wen dat to weeten
un di dorbi dröp.
Lurst blot vör de Dör uns,
wenn wedder een Jör uns
de leew' Gott todacht?
Süh, denn lat di raden
un nimm di vör Schaden,
versteihst du, in acht!
Ob Swester ob Broder
du bringst, bittst de Moder
mi wedder in't Been,
denn brukst nich to sorgen,
denn smit ick di morgen
an'n Kopp mit'n Steen.
Hinzefœhling
(1855)
Hurrischen Hinzefœhling,
wat büst du schier un glatt!
Dor waßt woll schönen Klewer
hier in de Koppel, wat?
Hurrischen Hinzefœhling,
wur dull sleihst achter ut,
wat büst so krœnsch un wählig!
Du dröppst noch gor min Snut.
Hurrischen Hinzefœhling,
du springst so dull un blind
jo œwer Schleet un Graben furt
so lichting as de Wind.
Hurrischen Hinzefœhling,
man sacht, wu bald, wu bald,
süh, denn kümmt Harwst un Winter,
süh, denn warst up du stallt.
Denn kamt se mit de Ägen,
denn kamens mit den Plog,
mit Pitsch un Tom un Sälen,
denn warst du fram genog.
Denn mößt du düchtig slawen,
denn gifft'n sträken Fatt,
denn kamen Gall un Schiebel,
denn kamen Kropp un Spatt.
Hans Jochen, du min Hartblatt
(1855)
Hans Jochen, du min Hartblatt,
as ick tauirst di sehn,
wur krus un swart was dunn din Hoor!
Wur stramm stünnst up de Been!
Denn ward nu all din Poll
as Sünn so witt all ganz,
un doch segg ick Gotts Lohn för di,
o du min Hartblatt Hans.
Hans Jochen, du min Hartblatt,
wi stegen flink tosam'
bargup, un väle swore Dag
sünd œwer beid uns kam'.
Unnod gah wi dal doch,
oll Mann un olle Fru,
bet in de Ir' wi slap tosam',
o du min Hartblatt, du.
Kinnjes
(1855)
»Wat schenkst du mi tum Kinnjes, Kathrin,
wat schenkst du mi tum Kinnjes?«
»Brun Päpernœt un 'ne Buddel Win,
'ne Mettwust un'n Pund Kes'.«
»Wat sall ick mit Spis, wat sall ick mit Drank,
mit Sur un Söt, Kathrin,
un Speck un Brot? De maken krank,
un dun man makt de Win.«
»Denn schenk'ck di'n Kittel von blages Dok,
mit blanke sülwern Knöp,
un 'ne rode West un 'ne swarte Brok.
Nu weet ick, wat ick di köp!«
»Wat do'ck mit all den blanken Staat?
To väl is't, rein to väl.
Min Kittels sünd beid noch stif in de Naht,
sünd beid noch got un heel.«
»Un sünd din Kittels beid noch got,
denn weet ick woll, wat ick do;
denn schenk'ck di min Fahlen samt de Stot,
min Swin, min Kalf un de Koh.«
»Beholl du din Fahlen, beholl du din Kalf,
din Kauh, din Stot un din Swin.
Dat is nich heel un dat is nich half,
ick heww jo keen'n Stall, Kathrin.«
»Denn schenk ick min Hus un Schün un Stall,
min Wischen un Acker di,
un wat dor an bimmelt un bammelt,
de ganze Bödneri.«
»Wat süll ick mit din Bödnerstär,
wat süll'ck dor woll mit don?
Dor wir jo denn doch keen Fru in ehr,
denn fählt ehr jo doch de Kron.«
»Denn weet ick nich, wat ick di schenken kann.«
»Wat wust dat nich weeten, Kathrin?
Schenk tum Kinnjes di sülm mi man
un beholl du all, wat din!«
Bruchstück
(1855)
Is gasch din Jop un Tinn din Knop
un din Schört ok man von Linn',
doch so stur sühst du as 'ne Eddelfru,
de stiggt nah den Kutschwag rin.
Un kickst du nah mi un lachst di dorbi,
denn hest dat an mi dan.
Süh, denn, je süh, denn mücht'ck furtstens hen
mit di nah'n Preester gahn.
Olljohrsabend
(1855)
Bald is de Wiser nu, de grot,
up twölw all wedder hen,
un is he't, is dat Olljohr dot,
jung ward dat Nijohr denn.
Een Johr is kort, een Johr is lang.
För weck Lüd, je, dor löppt't,
för anner hinkt dat lahm un krank:
dat's grad, as een dat dröppt.
Mi löp dat vun de Finger furt
as vun de Spol dat Gorn.
Wenn een'n to lang de Stunn nich durt,
kann lang dat Johr noch wohrn.
Unnod, ick weet noch, tröck ick to
in'n Deenst verlägen Gall'n.
Ick güng von min oll Moder so;
wu künn't mi ok gefall'n?
Sonn arm Dirn, de keen'n Vader hett
un narens nich hen sünst weet,
ach, wu ward dor nich rüm mit stött,
wenn to frömm Lüd se möt!
Ick weet, mi stünn in't Og 'ne Tran,
as in dit Hus ick tred
toirst, un müßt'ck morrn wedder gahn,
ob'ck't nich mit Tranen ded?
Man doch, wen weet, wat vör een'n liggt,
wer hett vörut dat kennt,
wu got dat mit een'n ward, wu slicht –
ihr sonn Johr geiht to Enn!
Se seggt, wen mit sin eegen Teh'n
sin'n Schoh koppœwer smitt
Slag twölw tonacht, de kann dat sehn,
wu lang dat Hus em litt.
Un wenn de Schoh wist ut de Dör'n,
rut möt se noch dat Johr;
un wenn de Hacken liggt nah vörn,
blifft se för't irst noch dor.
Se seggt, wen an de Teeken glöwt,
ok richtig Antwurt kriggt.
Een niglig Frag is sacht verlöwt,
wenn't hinnerher ok drüggt.
Nu seggt de Wiser an – nu still!
Flink af de linke Schoh!
Nu sleiht de Klock, na, as Gott will –
een – twee –! Nu smit ick to!
Nu kik! Wat is mi dat? Nu bün
so klok ick, as ick was!
He wist nich rut, he wist nich rin,
min Schoh liggt jo fördwas.
Dat kümmt doch, as dat kamen schall,
kümmt glatt dat, kümmt dat krus –
Gotts Lohn un Sägen œwerall
in Dönsk un Kamer, Schün un Stall
för di, oll Schultenhus!
Afleggt Stäwel
(1855)
Un snackst du ok
noch eens sau klok
un snackst du kolt un heet,
du döggst dor jo
man doch nich to
un makst mi doch nicks weet.
Dat's ganz gewiß,
dat dor an wat is,
dat's richtig mit juch twee.
Dat's apenbor
as Hasenspor
up frischen, weeken Snee,
dat du mit ehr
bi de Schünendör
in Schummern oft all stahn,
dat ji tohop
tau Danz un Kop
an'n Kopslagmandag gahn.
Dat se von di
dat blanke, ni
Gesangbauk Pingsten kreg
leeg du man, Hans, 't,
wenn du dat kannst,
dat leeg man, Broder, leeg!
Man wua hett s' woll
de afleggt oll
Poor Kirlssmerstäwel her,
de se drägen deit,
wenn se Meß upsleiht?
Na, Hans, wer gew de ehr?
De kenn'ck as min.
Süh, dat sünd din.
Un weest du woll worüm?
Süh, de een Hack, Hans,
is scheef all ganz
un vorn dei Snuten krümm.
Von all de Knechts
geiht keen een rechts
den linken Stäwel scheef,
hett keen een, keen,
sonn Sugeltehn,
tauspitzt di as 'ne Röw!
Bruchstück
(1855)
He hett mi dat andan;
dat kem woll unverhofft.
Weet Gott, he süht nich eens nah mi
un ick nah em so oft.
De Eeksagers
De Förster hett 'ne Eek afslahn;
de Block liggt all up de Bück,
un de beid oll Sagers stahn...
Buleklas
(1856)
»Lütt Riking, lütt Riking, wat löppst du so dull?
Wat is di, wat hest du, lütt Dirn?
Dat is jo nich düster, de Mand is jo vull,
un ball dor lüchten de Stirn.
Dat Brok dörch, dat Mur lank, vörbi dor de oll Wir,
de Bäk noch, denn büst du to Hus.
Du löppst jo, as löp dor wen achter di her,
as vör den Kater de Mus!«
Lütt Riking Sprüng den Öwer hendal,
den Fotstig hentlank dörch dat Brok,
as brennt dat hell Für ehr ünner de Sahl,
as flög üm den Kopp ehr de Rok...
[Nu sett't juch dal un hürt nipp to]
(1856)
Nu sett't juch dal un hürt nipp to,
ick will juch wat vertellen,
un wat ich juch vertellen do,
dat sünd keen oll Kamellen.
[Hanning set an'n Tun un flickt]
(1856)
Hanning set an'n Tun un flickt
Reester up sin Schoh,
Lischen mit ehr Knütt de kickt
Hanning flitig to.
Hanning säd to Lischen: »Kik,
Lischen, weest du dat?
Fri du mi! Denn kümmst du glik
weg... von de Strat.
Hunnert Daler heww ick all
in min Strumpschacht bunn',
un sonn Katen un sonn Stall
de is ball nog funn'.
Wenn so klok as ick du büst,
smit wi unsen Kram,
un wenn du wist,
uppe Städ tosam.«
Lischen kek dunn up de Knütt,
up 'ne Masch, de full,
un dat Blot, dat Blot dat schütt
in den Kopp ehr dull.
»Hunnert is to wenig, Hans,
dusend is nich väl.
Wenn du mi man liden kannst,
is dat all glik väl.
Denn eens lurrer Wehdag eens,
denn eens lurrer Freud,
heww wi Geld un heww wi keen,
heww wi uns doch beid.
Denn eens drög un denn eens natt,
kam dat, as dat kümmt,
denn eens krus un denn eens glatt,
grad as sonn Poor Strümp.«
[Ick heww een'n narschen Bursen kennt]
(1856)
Ick heww een'n narschen Bursen kennt,
Fläuh künn de hosten hürn;
de Fisch hett he in'n Dik dotbrennt
un füng s' mit Mettensnürn.
Un as sin Hoff in Füer stahn,
hett he dat flink mit Speck utdan
un Winters in sin'n Aben
staats Holt Isklanners schaben.
[Dat sünd de Wile-Göschen]
(1856)
Dat sünd de Wile-Göschen,
de hewwt all rode Höschen,
grag Kittels an un witte Jop,
de praten di wat Schöns tohop.
Ehr Schnabels sünd Trumpeten,
dor don se all mit stöten.
Se snatern all in eenschen fürt
un hewwt een grausam grotes Wurt.
Se kawweln sick un schelln.
Wen schall dat meist woll gelln...
Bornhövd
(1856)
Dat was vör Düppel an de Schant,
dor strek den Bort sick uns' Serschant
un säd: »Nu kikt eens, Lüd,
Dor stickt oll Hannemann
vör Nacht sick all sin Lichters an.«
De Drom
(Anfang 1858)
De Paster Schult vun Snickelsnuckel
de was grad as sonn Swin so smuck,
he hadd'n Puckel uppen Puckel
un stameln ded he as'n Buck.
Sin Prädigt wuß he as'n Stacker
un schöt koppheister dörch sin Räd';
man in Gottswurt was he'n Racker
un dücht sick mihr, as Luther ded.
He was dor heel un gor nah andan,
wen em nich ihrt, wen he nich möcht,
den hadd he girn in Buß un Bann dan
un em dat Abendmahl verseggt,
den hadd he girn turn Kak verdunnert,
as Hexenmeister glik verbrennt,
wir dat man noch dat oll Johrhunnert,
hadd he man dörft, hadd he man künnt.
(He was sonn rechten Heukendräger,
butwennig witt un blank un glatt,
nah ünnen groff, nah baben söt.)
He was'n Macker von de Framen,
as Sirup söt bi vörnähm Lür,
uns' Herrgott un sin'n Sœhn sin Namen
de was em dor as Kaff so dür.
Bi vörnähm Volk dor makt he krumm sick
un gaff de Sak ehr rechten Klemm,
œwer mit den Düwel smet he üm sick
bi all de Minschen ünner em.
Gerichtsdag
(1855?)
Von wen ick't heww, dat segg'ck nich nah
dat Kind, mit dat ick gah.
Ji spiet vor mi as vör'ne Hur;
wat seggt ji Slimms mi nah?
Polterabendgedicht
(1859)
Nee, wenn een nah Berlin hen möt
dor achter ut Land Mäkelbörg
un dat gor up sin eegen Föt,
wat wöhlt een denn för Sand doch dörch!
Nee, wat mi dat för Sweet hett kost't!
Tokünftig führ ick mit de Post.
Denn up de dumm oll Iserbahn
dor kann'ck mi gor nich to verstahn.
Na Gott si Dank! nu bün ick dor
un, meen ick ok, to rechter Tit.
Denn pultert ward doch hüt, nich wohr?
Un morrn, nich wohr? denn ward irst frigt.
Hüt sünd wi noch Mamsell, lütt Brut,
man morrn denn süht dat anners ut,
denn ward se jo 'ne lütt Madam;
denn is dat all'n annern Kram.
Dat Nest is doch all farrig makt
recht nüdlich all un warm un still,
wu Mann un Fru sick girn in strakt
un in de Eck sitt Arm in Arm,
un all doch, wat to Hochtit hürt,
Pött, Kätel, Schapens, Pann un Bürt,
Schapp, Stohl un Disch un Bedd un Weeg,
as sick dat hürt, all in de Reeg.
Na, na, dat reegt von sülst sick all.
Dat Glück dat blifft, de Leew de gifft.
Man wenn sick dat nich ännern schall,
is't Best, wenn't unverropen blifft.
De Leew hett Brut un Brüjam jo,
man dor hürt, weet ji, mihr noch to,
un dat, dat heww ick ut juch söcht
un in de Kiep hier mit juch bröcht.
Dat's Solt un Brot. – Dat leewe Brot
dat möt toirst in't Hus herin.
Denn Not dat is de Leew ehr Dod,
un wenn se sünst ok hexen künn.
Man trurig is dat Brot ahn Solt,
un würrt ji hunnert Johr ok olt.
Man dumm is, wen dat nich versteiht
un sick dat sülst versolten deit.
Na, smuck lütt Brut, warr man nich rot!
Dat helpt nich, un wat kümmt, dat gellt,
un wat in't Blot liggt, liggt in't Blot,
dat geiht nich anners in de Welt,
sit Adam up Eva ehr Geheet
so nürig in den Appel bet.
Un kik, ut twee, dor warrn sacht dree,
dat is dat Hochtitsabc.
Bruchstück
»Denn ward he dat Upstahn woll lihrn.«
»Je, dor ward se sick schön an kihrn!
Wenn he ok upstahn will Klock dree,
denn is se lang all up vör twee,
un wu he hüt toirst henkümmt,
was se all gistern ganz bestimmt.
Ick kenn ehr jo von lütt up an
un weit jo, wat se leisten kann.
Nee, Stine, nee, du kannst mi glöwen,
se treckt em sick; he schall woll töwen.
Üns' Lotting sick gehürig trecken!
Je, dor würr he in't Nettel leggen.«
»Herr Je, Karlin, mak mi nich bang!«
»Na, Stine, sorg di man nich lang.
Ick weit'n Weg, wu he ehr treckt.
Kik, wenn he, wat sin Og verspreckt,
ok richtig höllt – een Mann een Wurt –
un dat ehr ganzes Läben durt;
wenn he ehr ganzes Recht ehr günnt,
sick nich in anner Ogen sünnt
un nie nich as sonn Kullerhahn
upprusten deit, denn mag dat gahn.
Wenn bäter he s' as Gaut un Geld
un höger as sin Wapen höllt;
mit een Wurt, wenn he klauk dat makt
un ehr taurecht sick kost un strakt,
denn geiht se, denk du an min Wür!
för em un mit em dörch dat Für.
Denn kriggt he dat bi ehr so gaut,
as set he Abraham in Schot.«
»Na, denn so mücht ick em woll raden:
Mak jo din Glück nich to din'n Schaden!«
»Un ick möt uns' lütt Lotting seggen:
Treck du em, denn ward he di trecken.«
»Din Junker kriggt ehr eenmal nu.
Ick œwerst meen, 'ne rechte Fru
de lett sick nich mit Föten pedden
un up keen slichtes Laken bedden.
Un för den Mann dor hürt se sick
grad so as för de Seiß de Strick.
Dor makt se blank un scharp em recht,
dat för de Aust he richtig döcht
un schönes Kurn dorvon ok dreggt.«
Vader Arndt
(1859)
Oll Vader Arndt, du oll dütsch Blot,
hüt warst du nägentig Johr!
Wat lett din slohwitt Poll di got,
wat is din Öller ror!
Dor liggt sonn kloren Frühjohrsschin
üm Ogen di un Bran.
Sonn blank Kron dreggst, keen König sin
kann neben din bestahn.
Den Ihrenkranz un Austkranz hett
üns' leewe Herrgott jo
up dine breede Stirn di sett't,
un dorvon lücht't se so.
De lücht't as Eddelsteen un Gold
hen dörch ganz Dütschland hüt.
Glik got, wat Landsmann, jung un olt,
de freugt sick, de dat süht.
Glik väl, ob Heß een odder Preuß,
ob ut dat baiersch Land,
ob ut't Hannoversch odder Reuß
un vun de ditmarsch Kant,
glik väl, ob ut Land Mäkelbörg,
...
dat heel oll Dütschland dörch un dörch
dat freugt sick hüt mit di.
Wi weet' dat woll jo lütt un grot
un in de Schol dat Kind,
wi weet' dat alltosam recht got,
wat wi di schüllig sünd;
in Storm un an dat Spill,
wua du to üns hest stahn, oll Mann,
mit Blücher un mit Schill,
wua du in'n Storm hest stahn.
Dat Wäder dat was rusig slimm,
de Blitz slög vör di dal,
di œwerst slög de Slag nich krümm;
fast stünnst du as een Pahl.
Väl stiwe Kirls smet üm un üm
dat Wäder, slög dat dal;
di œwerst slög keen Slag nich krümm,
fast stünnst du as een Pahl.
Fast stünnst du dor in Rat un Dat,
de rechte Mann wast du.
Din Wurt dat was de rechte Dat;
din Aust des ühst du nu.
Din Aust is Leew – sonn Leew, oll Mann,
dörch alle Tokünft furt,
sonn Leew, de Gold nich köpen kann
un keen Kommandowurt;
sonn Dank, de heel sin Hart hengifft,
solang din Volk kann stahn,
sonn Dank, de noch lebendig blifft,
wenn du all lang vergahn!
Oll Vader Arndt, du dütsch oll Blot,
hüt warst du nägentig Johr!
Wat lett din slohwitt Poll di got,
wat is din Öller ror,
een Eddelsteen, gefat't in Leew,
dat een'n dat Hart sick lacht!
Un Gott, de nägentig Johr di gew,
makt vull dat Hunnert sacht.